Piyasaları huzursuz eden bu gelişme sonrası Donald Trump geçtiğimiz hafta Çin hariç öbür ülkelere ek tarifelerin 90 gün mühlet ile ertelendiğini duyururken, ABD ile Çin ortasında tarife restleşmesi yeni bir boyuta taşındı.

ABD İLE ÇİN’DEN TARİFE RESTLEŞMESİ 

Beyaz Saray’ın yaptığı açıklamada Çin’e yönelik tarifelerin yüzde 145’e çıkarıldığı belirtilirken, Çin’den misilleme gecikmedi. Çin Ticaret Bakanlığı, ABD mallarına uygulanacak gümrük tarifesinin yüzde 125’e çıkarıldığını duyurdu.

ABD’nin öteki ülkelere ek tarifeleri ertelemesi piyasalarda bir rahatlamaya yol açtı. ABD borsaları ve öteki ülke borsa endekslerinde bir ölçü toparlanma dikkat çekti. Pekala en berbatı geride mi kaldı?

İLK KERE 3200 DOLAR AŞILDI, GRAM ALTIN 4 BİN TL’YE DAYANDI 

Öte yandan altın fiyatları neredeyse her gün rekor üstüne rekor kırıyor. Cuma günü ons altın birinci kere 3200 doları aştı. Yurt içinde gram altın fiyatı da 4 bin liraya dayandı.

PİYASALARDA TARİFE ŞOKU! EN BERBATI GERİDE Mİ KALDI? 

Altının yanı sıra yurt içinde Borsa İstanbul’da taraf arayışı sürüyor. Endeks 9 bin 400 puanın altında kararsız seyrini sürdürüyor. Pekala borsada taraf ne olur? Gram altın için yeni varsayımlar neler?

Konuyla ilgili merak edilenleri milliyet.com.tr’ye pahalandıran 3. Göz Danışmanlık Kurucusu Hikmet Baydar şu tabirleri kullandı: “Trump’ın misilleme yapmayan ülkeler için ek tarifeleri 90 gün müddetle ertelemesi bu müddet içerisinde diplomasi ile mevzunun tahlili konusunda yol katedilebileceği beklentisine yol açtı. Bu nedenle de piyasalar biraz daha rahat nefes aldı diyebiliriz. Fakat ABD’nin akıllı telefonlar, bilgisayarlar ve çipler üzere teknoloji eserlerini ek gümrük vergisinden muaf tuttuğunu açıklaması da son derece kıymetli ve piyasalara tesirini, piyasalar kapalıyken açıklanmış olması nedeniyle göremedik.

‘OLUMLU ETKİSİNİ GÖRME OLASILIĞIMIZ FAZLA’ 

O yüzden önümüzdeki hafta piyasa açılışında bu haberin olumlu tesirini de görme olasılığımız fazladır. En azından önümüzdeki hafta için biraz daha umutlu ve “bekle gör” üslubu bir hava hakim olabilir. Şu an için gümrük tarifeleriyle ilgili görüşmeler, yapılacak açıklamalar ve ek gümrük vergisi ayarlamaları piyasaları etkileyen ana gelişmeler olmaya devam edecektir.

‘ALTINDA ÜST SİNYALLERİ GELDİ FAKAT SATIŞ RİSKİ DE VAR’ 

Gerek ek gümrük tarifelerinin tesiri gerekse karşılıklı tarife savaşlarının önemli bir resesyona (durgunluk) sebep olacağı korkusu inançlı liman olan altına gerçek yönelimi tetikliyor. Fakat piyasalardaki gelişmelere nazaran dalgalanma son derece sert bir biçimde gerçekleşiyor. Birkaç gün içerisinde 3126 dolardan 2956 dolar düzeyine kadar düşen ons altın daha sonra tekrar gelen alımlarla 3200’lerin üzerine çıkarak önemli biçimde dalgalandı. Bu hareketi yaparken de orta vade üst sinyalleri tekrar geldi. Bu durumda yükseliş ihtimali daha fazla olmakla bir arada, ek gümrük vergileriyle ilgili indirim, istisna yahut kaldırım üzere haberler altında satış getirme riski taşımaktadır.

ALTIN UYARISI: ‘AŞIRI PRİMLİ OLDUĞU UNUTULMAMALIDIR’ 

Bugün teknoloji eserlere getirilen muafiyetin altını nasıl etkileyeceğini birlikte göreceğiz. Lakin ons altında değerli takviye 3126 dolar düzeylerinde olduğundan gelecek satışlarda bu düzeylerden alım ile karşılanma ihtimali fazladır. Dayanak kırılmadığı sürece de üst konumların yani alım taraflı konumların taşınması teknik tahlile son derece mantıklı görünmektedir. Lakin gerek tarife yumuşamaları gerekse resesyon tasaları gelecekte de altının düşmesi riskini de beraberinde getirmektedir. Dalgalanmanın devam etme ihtimalinin fazla olduğunu unutmamalıyız. 3300 dolar düzeylerine kadar çıkma denemeleri yapabilecek pozisyonda olsa da çok primli olduğu unutulmamalıdır.

GRAM ALTINDA SAYI VERİLDİ: ‘BU SEVİYENİN ALTINA DÜŞMEDİĞİ SÜRECE YÜKSELME POTANSİYELİ DEVAM ETMEKTEDİR’ 

Gram altın da tıpkı ons altın üzere dalgalanmayı yaşadı. 3800’lerden 3600 TL’ye kadar düşen gram altın birebir biçimde süratle 3959 TL düzeylerine geri gelirken tekrar orta vade üst sinyalleri üretmeye başladı. Ons altın için söylediklerimize paralel hareket etme ihtimali çok fazladır. İçeride döviz durulduğu için ons altın hareketiyle paralel hareket etmektedir. 3829 lira değerli bir dayanak düzeyidir. Bu düzeyin altına düşmediği sürece yükselme potansiyeli devam etmektedir. Daha evvel denediği 4068 TL düzeyini tekrar deneyebilir. Lakin ABD ek gümrük tarifeleriyle ilgili gelişmelerin ons altında oluşturabileceği düşüş, tıpkı vakitte gram altına da yansıyabilir.

‘BORSANIN BİR İKİ GÜN BU SEVİYELERDE TUTUNMASI LAZIM’ 

Gerek tarife avantajımızın olması gerekse ek gümrük vergisinde yumuşamalar piyasalara umut vermeye devam ederken, ABD’de enflasyonda korkulanın olmaması ve beklenenin altında açıklanan enflasyon dataları faiz indirimleri beklentisini de artırınca borsalar buna kayıtsız kalmadı ve alımlar geldi. Borsa İstanbul da yatay seyirde beklemeye geçti, lakin teknik göstergeler bu düzeyde bir-iki gün daha tutunması durumunda orta vade üst sinyallerinin geleceğini söylüyor.

YATIRIMCILAR DİKKAT! BİRİNCİ İKİ GÜN KRİTİK OLACAK 

Pazartesi ABD vergi muafiyeti haberinin oluşturacağı olumlu havayla 9650 puan düzeylerine kadar yükselebilir. O vakit da orta vade üst sinyalleri gelmiş olacaktır. Taraf konusunda haftanın birinci iki günü kritik olacaktır.

BORSA İÇİN YENİ TAHMİN! 

Borsanın 9500 puan düzeylerinin üzerinde süreç görmesi çok kıymetlidir. Başarabilirse, evvel 10140 puan ve küresel bir sorun olmaması durumunda da 10862 puan düzeyleri tekrar test edilebilir. 9118 puan düzeyi ise kıymetli bir noktadır. Altına düşme ihtimali şimdilik zayıf olsa da bunu başardığı takdirde 8667 puan düzeyine kadar düşme potansiyeli artar. Şimdilik bu olasılığın gerçekleşmesini önümüzdeki günler için zayıf olarak görüyoruz.”

Milliyet

Altın ve borsa için yeni tahmin! Ekonomist Baydar sayı verip uyardı: ‘İlk iki gün kritik olacak’ yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

Bu kapsamda ilk haber ise halı sektöründen geldi. Vergi duvarını aşmak isteyen Çinli üreticiler Türk halı şirketlerinin kapısını çaldı. İstanbul ve Gaziantep’teki halı fabrikaları ile görüşen Çinliler Türkiye’ye yarı mamul getirip, burada kesme, etiket, paketleme işlemlerinin ardından ‘Made in Turkiye’ etiketiyle ürünlerini ABD pazarına göndermek istiyor.

TÜRKLER ÇIKARMA YAPACAK

Bu süreci fırsata çevirmek isteyen Türk üreticiler de Çin ve ABD’ye çıkarma yapmaya hazırlanıyor. Dokumacılık, hazır giysi, mobilya, kimya ve hububat bölümünün oyuncuları Çin’deki firmaları ziyaret ederken ABD’de de fuarlara katılacak. Büyük bir fırsat kapısının açıldığını aktaran Türk firmalar, ABD’de lojistik ve montaj yatırımlarını artırmak için de düğmeye bastı. ABD Başkanı Donald Trump’ın birinci periyodunda 100 milyar dolar ticaret amacı koyduğunu hatırlatan Türk şirketler, “İlk dönemde ABD Ticaret Bakanı Wilbur Ross ile karar alınmış ve ticaret hacmimiz artmaya başlamıştı. Şimdi rakibimiz olan ülkelere gelen gümrük vergileri bize ciddi bir fırsat kapısı araladı. Ticaret Bakanımız önümüzdeki ay ABD’ye gidecek. Gümrük vergilerinin sıfırlanması konusunda görüşülecek. Bu sağlanırsa 100 milyar doları da aşarız” diyor.

MONTAJ TESİSİ KURACAĞIZ

İstanbul Kimyevi Hususlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği İdare Heyeti Lideri Adil Pelister: Dün Hintlilerle görüştük. Tarife savaşlarının devam edeceğini düşünüyorlar. Çinli, Hintli, Vietnamlı üzere Uzakdoğulu firmalar gümrük duvarına alternatif oluşturmak için Türkiye’deki firmalarla görüşme trafiğini hızlandıracak. Biz de haftaya Çin’e gideceğiz. Orada resmi makamlarla da görüşüp neler yapılabilir masaya yatıracağız. Ayrıyeten ABD’de yeni yatırımlar planlıyoruz. ABD’de montaj tesisi kurmayı hedefliyoruz. Burada yarı mamul üretip orada montajlayacağız. Tıpkı vakitte lojistik merkezlerimizin de sayısını artırmayı hedefliyoruz. Böylelikle ihracatımız da artacaktır.

5 MİLYAR DOLARLIK EK İHRACAT

Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği Başkanı Toygar Narbay: ABD’nin 1.2 trilyon dolar olan dış ticaret açığının yüzde 60’ına tekabül eden 722.25 milyar dolarlık kısmı Uzak Doğu ve Güney Asya’daki 14 ülkeden kaynaklanıyor. Bu ülkeler, ABD hazır giyim ithalatı için büyük önem taşıyor. Çünkü ABD, hazır giyim ithalatının yüzde 72’si bu 14 ülkeden yapıyor. Başta Çin ve Vietnam’dan yapılanlar olmak üzere ABD Uzak Doğu ve Güney Asya’dan ithalatı azaltmayı ve tedarik zincirini yine şekillendirmeyi hedefliyor. Bu da Türk hazır giysi sanayisi için büyük bir fırsat oluşturuyor. Kamu takviyeleriyle dalın rekabetçiliğini tekrar sağlayabilirsek hazır giysi bölümünde 5 milyar dolarlık ek ihracat yapabilir, istihdamı 145 bin kişi artırabiliriz.

ABD İLE DEĞİŞ TOKUŞ YAPALIM

İstanbul Hazır Giysi ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Lider Yardımcısı Mustafa Paşahan: Dokuma ve konfeksiyon dallarının toplamda yıllık 1.5 milyon ton pamuk gereksinimi var. Bunun yarısını kendi kaynaklarımızdan sağlıyoruz öbür yarısını ise ithalat yoluyla elde ediyoruz. İthal ettiğimiz 750 bin ton pamuğun ise yaklaşık 400 bin tonunu ABD’den alıyoruz. Biz bu pamuğu 2 dolara alıyoruz. Bunu işleyerek ABD’ye 16 dolara satma bahtımız var. Bunun için Ticaret Bakanlığı’na bir dosya sunduk. Biz ABD’den aldığımız pamuğu işleyip ABD’ye gönderelim. Yani change (değiş-tokuş) edelim. ABD bundan vergi almasın. Ticaret Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı’na mevzuyu belge olarak arz ettik. Şayet bu hayata geçerse hazır giyside tarihi bir rekor kırarız. 2024’te ABD’ye 856 milyon dolarlık hazır giysi ihracatı yaptık. Bunu rahatlıkla 10 milyar dolara yükseltebiliriz.

KALİTE-FİYAT İSTİKRARIMIZ ÖNE ÇIKAR

Türkiye İhracatçılar Meclisi Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Sektör Kurulu Lideri Ahmet Tiryakioğlu: Hububatta ABD pazarının en büyük 6 ihracatçısından biri Türkiye. ABD’nin yeni gümrük politikası, AB’ye yüzde 20, Hindistan’a yüzde 26 gibi yüksek tarife uygularken Türkiye’nin göreli bir tarife avantajına sahip olması bu pazara olan ilgimizi artırdı. Amerikan tüketicisinin önemli bir fiyat hassasiyeti var. Araştırmalar, ithalata olan talebin esnek olduğunu yani fiyat avantajı olan ürünlerint alebinde süratli artış yaşandığını gösteriyor. Trump periyodunun getirdiği yeni maliyet dengelerinde, Türkiye’nin sunduğu kalite-fiyat dengesi, doğru stratejilerle desteklendiği sürece öne çıkar.

MOBİLYACILAR AY SONU ABD’YE GİDİYOR

Mobilya Dernekleri Federasyonu Başkanı Ahmet Güleç: ABD Lideri Donald Trump’ın ilk döneminde belirlenen 100 milyar dolarlık ticaret hedefi mobilya sektörüne çok ciddi katkı sağladı. ABD’ye mobilya ihracatımız çabucak her yıl artarak ilerledi. 2024’te bir önceki yıla göre yüzde 22 artışla 387.5 milyon dolarlık mobilya ihracatı yaptık. Son gelişmeler bu ülkeye yapacağımız ihracata daha da katlayacak. Şu anda Milano’da mobilya fuarındayız. Fuara katılan birçok ülkenin gündeminde bu gümrük vergileri var. Türkiye açısından avantajlı bir durum kelam konusu. İhracatımızı daha da artırmak için 26-30 Nisan 2025 tarihleri ortasında Kuzey Karolina’da düzenlenen High Point mobilya fuarına katılacağız. 18-20 Mayıs’ta da New York’ta düzenlenen Uluslararası Çağdaş Mobilya ve İç Mekan Tasarımı Fuarı’na çıkartma yapacağız. Buralarda yeni işbirlikleri geliştireceğimizi düşünüyoruz.

HALIDA 100 MİLYON DOLAR KATKI

İstanbul Halı İhracatçıları Birliği Lider Yardımcısı Uğur Uysal: Çin eserlerine zati yüzde 25 vergi getirilmişti. Bu nedenle Çinliler üretimlerini Vietnam ve Tayland’a kaydırmıştı. Yani vergiyi bypass ettiler. Trump’ın Vietnam ve Tayland’a da vergi koyması daha da önemliydi. Böylece Çinlilerin 3 ana üretim üssü vergiye tabi oldu. O nedenle Çin vergi duvarını aşmak için yeni yer arayışında. Çünkü yeni kararlar sonrası Çin’e uygulanacak vergi toplamı yüzde 79 oldu. Hal bu türlü olunca son 2-3 gündür Çinli şirketler Türk firmalarımızda görüşmelere başladı. Çinliler “Türkiye’ye yarı mamul gönderelim, siz son işlemleri yapın. Türkiye’den ABD’ye ihraç edelim” diyorlar. Eş vakitli Mısır’la da görüşüyorlar. Ancak Mısır’da orta ve üst segment eserleri işleyecek kapasite yok. O nedenle orta ve üst segment eserleri Türkiye üzerinden ihraç etmeyi planlıyorlar. Türk firmalarımızın görüşmeleri devam ediyor. Şayet bu hayata geçerse halı ihracatına bu yıl için ek 100 milyon dolarlık katkı sağlar. Lakin seneye bu çarpan tesiriyle 300-400 milyon dolara kadar çıkar. Şayet ABD gümrük vergisi konusunda geri adım atmazsa 2-3 yıl sonra üretim de Türkiye’ye kayabilir. Geçen yılın ilk üç ayında ABD’ye 192 milyon dolar halı ihraç ettik. Bu yıl tıpkı periyot 175 milyon dolara düştü. Lakin son gelişmeler halı ihracatımızı artıracağımızın da işareti. Geçen yılki ihracatımızı yüzde 10 aşabiliriz.

Global krizin Türkiye’ye yansıması başladı! Çin’den birinci teklif geldi yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

CNBC-e’ye değerlendirmelerde bulunan Dumlupınar Üniversitesi’nde öğretim üyesi Dr. Barış Adıbelli’ye göre, Trump’ın tarife siyasetleri ‘jeoekonomik bir intihar’ ve ABD iktisadına verdiği zararın tamiri tahminen 10 yıl kadar sürdürecek.

Öte yandan, Trump’ın gümrük vergileri Çin ya da Avrupa’yla yürütülen bir ticaret savaşı olarak yorumlansa da bu siyasetlerin gerisinde daha uzun vadeli bir hedef yattığı görüşü de hakim. Buna nazaran Trump, ABD iktisadını denetimli bir formda yavaşlatmayı ve borçlanma maliyetlerini düşürmeyi amaçlıyor. Tarifelerle hedeflenen şey aslında ABD iktisadının şuurlu olarak soğutulması.

ABD, 2026 yılına kadar yaklaşık 9 trilyon dolarlık borcunu tekrar finanse etmek zorunda. Bu borçların birden fazla, pandemi sonrası periyotta, faiz oranlarının sıfıra yakın olduğu bir vakitte ihraç edildi. Fakat bugün ABD’nin 10 yıllık hazine tahvillerinin getirisi yüzde 4.2 düzeyine yükselmiş durumda. Ve her bir puanlık artış, vakit içinde federal bütçeye milyarlarca dolarlık faiz yükü olarak geri dönüyor.

CNBC-e’ye değerlendirmelerde bulunan Greenwich Üniversitesi İktisat kısmında Doç. Dr. Cem Oyvat, şu anda ekonomik belirsizlik katsayısının pandemi vakti düzeylerine geldiğini belirterek, tarifelerin ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirmesini geciktirebileceğini söyledi.

Tartışma yaratan bir başka bahis ise, ABD Ticaret Temsilciliği’nin karşılıklı gümrük tarifelerini hesaplarken kullandığı, Yunan harfleriyle tabir edilen ve karmaşık bulunan formül. Ekonomistlere nazaran bu formül, süreci kolaylaştırmak yerine daha da karmaşık hale getiriyor.

İşte dünyayı sarsan formül: Δτi = (xi – mi)/(ε * φ * mi)

Yani: Ticaret açığı bölü ithalatın fiyatlara geçişkenlik oranı çarpı fiyatların ithalat talebine esnekliği.

‘TRUMP HİÇBİR ŞEYİ KARŞILIKSIZ YAPMAZ, TÜRKİYE’DEN DE TALEPLERİ OLACAKTIR’

Trump’ın tarifeler konusunda Türkiye ve İngiltere’yi ‘kolladığını’ belirten Dr. Adıbelli, “Trump hiçbir şeyi karşılıksız yapmaz, Türkiye’den de talepleri olacaktır” dedi: “Türkiye, Trump’ın dostları arasında yer aldı. Ciddi bir serbest ticaret anlaşmamız yok, büyük bir ihracatımız da yok ama Trump, Türkiye’yi ve İngiltere’yi kolladı. Bu dostluk politikası bir strateji. Çünkü Trump hiçbir şeyi karşılıksız yapmaz. Türkiye’den de talepleri olacaktır.”

‘TRUMP’IN TİCARET SİYASETLERİ ‘JEOEKONOMİK BİR İNTİHAR’

‘Trump’ın ticaret siyasetlerini ‘jeoekonomik bir intihar’ olarak tanımlayan Adıbelli, “Trump küresel hegemonya kuracakken kendisini yalnızlaştırdı” tabirini kullandı. Ve ekledi: “Trump’ın bu politikaları hem jeopolitik hem jeoekonomik intihardır. Küresel hegemonya kuracakken, kendisini yalnızlaştırdı. Amerikan ekonomisine verdiği zarar belki 10 yıl sürecek. 2026 ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin kaybedeceği öngörülüyor. Kongre elden giderse, Trump topal ördek olur. Gücünün yarısını kaybeder.”

‘TARİFELER FED’İN FAİZ İNDİRMESİNİ GECİKTİRECEK’

Bu noktada finans kurumları ve analistler ortasında bir tespit karmaşası da dikkat çekiyor. Trump’ın tarifelerinin ABD’yi bir resesyona sürükleyeceğini düşünenler bir yanda. Halihazırda ABD’nin resesyonda olacağını düşünüp tarifelerinin yeni bir enflasyon devri yaratacağını düşünenler öteki yanda. Münasebetiyle ABD iktisadının resesyona gireceğinden telaş edenlerin beklentisi faizlerin ivedilikle düşürülmesi. Doç. Dr. Oyvat ise yeni tarifelerin ithal eserlerin fiyatlarını artıracağını ve bunun da enflasyonist baskıları artırarak Fed’in faiz indirme planlarını geciktireceğini belirtti. İktisattaki daralma kamu gelirlerini düşürecek ve kamu borcunun Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GYSH) içindeki oranını artırabilecek:

Bu tarifeler çok önemli enflasyonist tesirler yaratacak. Mesela Wall Street Journal’da çıkan bir habere nazaran, iPhone 16 Pro’nun maliyeti 300 dolar artmış durumda. Bu yalnızca iPhone için değil, Doğu Asya’dan gelen birçok dokuma eseri ve teknoloji eserleri dahil olmak üzere pek çok eser için geçerli. Bu da Fed’in faiz indirmesini geciktirecek. Tıpkı vakitte borçlanma maliyetleri de artabilir. Tarifelerden elde edilecek gelir olabilir fakat öbür taraftan iktisattaki yavaşlama, başka vergi gelirlerini olumsuz etkileyecektir. Bu da ülkenin kamu borcunun GYSH’ye oranını artırır. Zira hem vergi gelirleri azalır hem de ekonomik büyüme yavaşlar. Bu önemli bir risk.

‘YAPTIRIMLAR ÇİN’İ DURDURAMADI’

Trump’ın tüm ekonomik baskılarına karşın Çin’in büyümeye devam ettiğini belirten Adıbelli, “Trump’ın ilk dönemindeki yaptırımları Çin’in büyümesini durduramadı. Çin, Trump döneminde tarifelere rağmen ABD’ye ihracatını yüzde 5.8 artırdı. Hatta BYD gibi şirketler dünya çapında büyümeye devam etti” dedi.

ÇİN YALNIZCA ÜRETİM DEĞİL, FİNANS SİLAHIYLA DA ÜSTÜNLÜK KURUYOR

Adıbelli’ye nazaran Çin, yalnızca düşük maliyetli üretim gücüyle değil, ABD hazine tahvillerindeki baskın varlığıyla da Washington’a karşı güçlü bir koz elde etti: “Çin artık ucuz üretici değil, yüksek kâr peşinde. Tarifeleri avantaja çevirdi. ABD firmaları Çin’den çıkamıyor, çünkü Avrupa’da üretim çok daha maliyetli. Sigorta, sendika, işçilik… Çin tüm bu yüklerden muaf. Ayrıca ABD Hazine kağıtlarının büyük bölümü Çin’in elinde. Tayvan krizi sırasında Çin ‘Satarım’ dediğinde, ABD piyasaları çöktü. Karşılıklı bağımlılık burada da devreye giriyor.”

‘ÜRETİM BÜYÜK İHTİMALLE HİNDİSTAN GİBİ BAŞKA ÜLKELERE KAYACAK’

Doç. Dr. Oyvat, yatırımcıların tarifeler nedeniyle oluşan meçhullükten etkilendiğini, üretimin ise Amerika’ya dönmesinin kısa vadede mümkün olmadığını vurguladı. Üretimin, Hindistan üzere daha ucuz işgücü sunan ülkelere kayabileceğini belirten Oyvat’a nazaran, eserlerin üçüncü ülkeler üzerinden ABD’ye girmesi tarifeleri etkisiz kılabilir:

“Bu tarifelerden kurtulmak isteyen firmalar tahminen üretimlerini Amerika’ya kaydırmak isteyebilir fakat yatırımlar, belirsizlikleri sevmez. Şu anda ekonomik belirsizlik katsayısı COVID vakti düzeylerine çıkmış durumda. Yani yatırımlar da olumsuz etkilenebilir. Ayrıyeten birçok üretim Amerika’ya dönmeyecek. Üretim zincirinin değişmesi vakit alır. Pek çok firma kontratlarını yaptı aslında. Eser fiyatları yükselirse, Trump’ın popülaritesi de düşecektir. Tarifeler sektörel değil ülke bazlı uygulanıyor. Bu da birçok dalda istenilen sonucu vermeyebilir. Örneğin Vietnam’da işgücü çok ucuz. Üretim büyük ihtimalle Hindistan üzere öteki ülkelere kayacak. Hatta kimi eserler üçüncü ülkeler üzerinden ABD’ye sokulacak. Bu da tarifelerin maksadına ulaşmasını zorlaştırıyor.

‘TRUMP’IN TARİFELERİ BRETTON WOODS SİSTEMİNİN ÇÖKÜŞÜNE BENZİYOR’

Cem Oyvat, kimi ekonomistlerin Trump’ın ticaret siyasetlerini tarihi bir kırılma anı olarak değerlendirdiğini aktardı. Oyvat’a nazaran, Varoufakis üzere isimler bu süreci Bretton Woods sisteminin sona erdiği periyoda benzetiyor: “Geçen gün eski Yunanistan Maliye Bakanı, iktisat profesörü Yanis Varoufakis’i dinliyordum. O da bazı uzmanlar gibi Trump’ın tarifelerini Bretton Woods sisteminin çöküşüne benzetiyor. ‘O sistemde Amerikan doları altına, diğer kurlar ise dolara endeksliydi. Nixon döneminde bu sistem sona erdirildi. Aynı dönemde Çin’le olan ticari ilişkiler de artmaya başladı. Trump ise küreselleşmeyi tersine çevirmeye çalışıyor’ gibi bir analiz var.”

‘SANAYİ ÜRETİMİ DİĞER ÜLKELERE KAYDI, ABD SÜRECİ TERSİNE ÇEVİRMEK İSTİYOR’

Oyvat’a nazaran, globalleşmenin sürat kazandığı İkinci Dünya Savaşı sonrası periyotta üretim gelişmiş ülkelerden Çin, Hindistan, Meksika üzere ülkelere kaydı. Trump idaresi ise bu kaymayı bilakis çevirmek, Çin’in yükselişini durdurmak ve tıpkı vakitte gelir elde etmek için tarifeleri devreye soktu:

İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana globalleşme devam ediyor ve dünyadaki ticaretin üretimdeki hissesi artıyor. Bu süreçte sanayi, büyük ölçüde gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere kaydı. Çin, öbür Doğu Asya ülkeleri, Vietnam, Hindistan, kısmen Türkiye ve Meksika bu sürecin değerli aktörleri oldu. Amerika ve Avrupa endüstrisini kaybederken, Trump’ın yapmaya çalıştığı şey, bu gelişmekte olan ülkelere giden işleri Amerika’ya geri çekmek. Birebir vakitte Çin, tüm bölümlerde yükünü artırıyor ve dünya iktisadının liderliği konumuna hakikat geçiyor. Trump bu trendi de bilakis çevirmeye çalışıyor. Üçüncü münasebeti olarak da, bu tarifelerle vergi toplamak, gelirleri artırmak ve ticaret açığını kapatmak üzere bir amacı var.

‘KARŞILIKLI TARİFE FORMÜLÜNÜ KARMAŞIKLAŞTIRMAYA GEREK YOK’

Cem Oyvat, ABD Ticaret Temsilciliği’nin açıkladığı karşılıklı tarife hesaplama formülüyle ilgili, “Karmaşıklaştırmaya gerek yok” derken, kolay formüle nazaran ABD kimi ülkelere ticaret fazlası vermesine karşın yeniden de bu ülkeleri tarifeye tabi tutuyor:

“Aslında formül şöyle: Ticaret açığı bölü ithalatın fiyatlara geçişkenlik oranı çarpı fiyatların ithalat talebine esnekliği. Ama pratikte bu zaten ‘ticaret açığı / ithalat’ gibi bir formüle indirgeniyor. O kadar karmaşıklaştırmaya gerek yok. Bu orana göre tarifeler uygulanıyor ama bazı ülkelerde bu oran negatif çıkıyor. Bu da Amerika’nın o ülkelerle ticaret fazlası verdiği anlamına geliyor. Buna rağmen yine de o ülkelere tarife uygulanıyor.”

EKONOMİK MİLLİYETÇİLİK AYKIRI TEPTİ: HALK ARTAN FİYATLARLA YÜZLEŞİNCE TAKVİYE AZALDI

Trump’ın ithalata yönelik agresif tarife siyasetlerinin yalnızca ekonomik etrafları değil, direkt Amerikan halkını da olumsuz etkilediğini söyleyen Dr. Adıbelli, bu stratejinin hem tüketiciyi hem de üreticiyi maksat tahtasına oturttuğunu ve sonuçta Trump’ın halk nezdindeki dayanağının büyük ölçüde eridiğini lisana getirdi:

“Trump’ın tarifeleri ekonomistlerin bile çözemediği siyasetler oldu. 185 ülkeye tarife uyguladı fakat bu tarifelerin mantığı hala çözülebilmiş değil. Ne halk ne uzmanlar bunun nedenini anlayabildi. Yumurta, akaryakıt üzere temel eserlerde fiyat artışı başladıkça beşerler bu siyasetlerin sonuçlarını daha net görüyor. Bugün global sistemde ‘karşılıklı bağımlılık’ kavramı var. Amerika yalnız hareket edemez. Hard disk Tayland’dan geliyor, yazılım Hindistan’dan, donanım Çin’den. Siz bu ülkelere tarife uyguladığınızda onlar da size tıpkı biçimde karşılık verir. Amerikan tüketicisinin sırtına biner bu maliyet. Yani 10 dolarlık bilgisayar 1000 dolara çıkar. Ve bunun karşısında halk Trump’ı artık desteklemiyor. Oy oranları düştü. Seçim olsa eski oyu alamaz. Trump’ın 4 yıl sonra tarihin tozlu raflarında kaybolma ihtimali epey yüksek.”

‘TRUMP, ‘ÖNCE AMERİKA’ DİYEREK İMPARATORLUK HAYALİNE KAPILDI, YALNIZLIKLA KARŞILAŞTI’

Trump’ın ‘Önce Amerika’ sloganıyla başlattığı dış siyaset stratejisinin, 19. yüzyılın emperyalist Batı tahayyülünü canlandırdığını belirten Dr. Barış Adıbelli, bu anlayışın ABD’yi yalnızlaştırdığını, ekonomik ve diplomatik alanda önemli kayıplara yol açtığını vurguladı. Adıbelli’ye nazaran Trump’ın attığı adımlar ABD’yi içe kapanmaya ve dünyadan kopmaya sürükledi.

Trump kendi kazdığı kuyuya düştü diyebiliriz. ‘Önce Amerika’ derken o denli bir Amerika tasvir etti ki, güya 19. yüzyılın emperyalist Batı’sına dönmek istedi. Merkantilist, sömürgeci, yayılmacı bir anlayışla. Öyle ki, 1800’lerin sonunda ABD’nin parayı koyacak yer bulamadığı periyoda atıf yaparak, tekrar o noktaya döneceklerini söyledi. Hatta kendisini yeni bir Sezar üzere görüp, ABD’yi Roma İmparatorluğu’na benzetti. ‘Önce Amerika’ demekle tüm dünyayı hizaya getireceğini sandı ancak tam aykırısı oldu. ABD, dünya tarafından yalnızlaştırıldı. Pandemi öncesindeki borsa düzeyleri bile düşüşe geçti. Trilyonlarca dolarlık kayıp yaşandı. Amerikan iktisadı önemli bir sarsıntı yaşadı ve bu Trump’ın 4 yıllık bir devirde düzeltebileceği bir şey değil. Yalnızca verdiği ziyanları telafi etmek bile siyasi ömrünü aşar. Trump, Çin’i yalnızlaştırmak istedi fakat başaramadı. Tersine Çin’e yüzde 54 vergi uyguladı lakin bu ABD tüketicisini ve üreticisini vurdu. ABD’nin pazar kaybı arttı. Çin, Japonya ve Güney Kore ortak hareket kararı aldı. ABD’nin Asya-Pasifik’teki müttefikleri bile Trump’ın siyasetlerine karşı ara koydu. Bu durum yalnızca ekonomik değil, siyasi ve diplomatik manada da kayıp demek.

‘TRUMP ÇİN’E DÜŞMANLIK EDERKEN, MUSK ORADA FABRİKA AÇIYOR, BÜYÜK ÇELİŞKİ’

Barış Adıbelli, “Musk’ın yarattığı negatif hava medya üzerinden Trump’a karşı kullanılıyor. Tesla’nın Asya’da büyümesi sürüyor ama kendi şirketi bile Çin’den çekilmiyor. Trump Çin’e düşmanlık ederken, Musk orada fabrika açıyor. Bu büyük bir çelişki” halinde konuştu.

Adıbelli’ye nazaran, Trump gündemi değiştirmek için İran ile savaş çıkarabilir.

‘Telafisi 10 yıl sürecek’ diye duyurdular! ‘Trump’ın Türkiye’den de talepleri olacak’ yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

Doğu-Batı ayrımı da günümüzün sıkıntılı tarifleri ortasındadır. Batı dediğimizde tek din, tek merkez, tek medeniyet ve neredeyse tek coğrafya diyebileceğimiz bir yapı varken Doğu dediğimizde çok dinli, çok merkezli, çok medeniyetli, çok coğrafyalı bir yapıdan bahsederiz. İslam medeniyeti, Çin medeniyeti, Hint medeniyeti, Afrika medeniyeti, Latin medeniyeti yalnızca Doğu kavramıyla açıklanamayacak kadar büyük, derin ve köklüdür.

İdeolojik bloklar büsbütün çökse de ideolojiler varlığını sürdürmektedir. Fakat ideolojilerin ne kadar tesirli olduğu da tartışmalıdır. Neredeyse tüm devletler bugün lokal ve pragmatik siyasetlere yönelmektedir zira küremiz şu anda daha karmaşık daha bağımlı daha modüllü bir yapıdadır. Gelecekte güçlü jeopolitik blokları şekillendirecek faktörler; ekonomik, teknolojik güvenlik, demografik, kültürel ve medeniyetseldir. Bu faktörler milletlerarası sistemde yeni ittifaklar, rekabetler ve güç istikrarları oluşturabilir.

ÇOK KUTUPLULUK KAVRAMI GÜNÜMÜZ DÜNYASINI KARŞILAMAKTA YETERSİZ KALIYOR

Dünyamız bugün bloklar, koalisyonlar, ideolojiler ya da kutuplar ortasında bölünmüş bir yapıda değildir. Yani bloklar ortası bir ilgiler ağı yoktur. Hatta bu durumun tam aykırısı olarak ülkelerin birbirine bağımlılığı artmıştır. Ayrıyeten, bugün keskin çizgilerle ayrılan kutup diyebileceğimiz ve birçok ülkenin etrafında kümelendiği bir ülkenin olup olmadığını sorgulamak gerekiyor. Günümüzde, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) bile onlarca ülke tarafından takip edilen, müttefiklerine kelamını dinleten ve her şeyi tek başına yapabilecek bir güç değil. Bu sebeple, Soğuk Savaş’tan kalma bu çok kutupluluk kavramı bugünü anlamada ve açıklamada tatsız ve tuzsuzdur. Zira global sistem artık yalnızca güç merkezlerinden ibaret değil; farklı medeniyetlerin, kültürlerin, dinlerin ve bedel sistemlerinin yükseldiği bir devirdeyiz. Ayrıyeten, 21. yüzyılda güç merkezinin ekseni kaydığı üzere medeniyet ekseni de kaymaktadır. Bu medeniyetler; siyasi sistemleri, kalkınma modelleri, kültürel kökleri, askeri büyüklükleri, kalabalık nüfusları, teknolojik gelişmişlikleriyle Batı’ya alternatif özgül bir yüke sahiptir.

Büyük güçlerin rekabeti yanında büyük medeniyetlerin rekabetiyle birlikte yeni bir etaba geçildi. Bu sebeple, global sistemi yalnızca güç dağılımıyla açıklayan çok kutupluluk yetersiz bir tariftir. Memleketler arası sistem çok merkezli, çok medeniyetli, çok boyutlu, çok katmanlı ve çok taraflı bir durumdadır. ABD liderliğindeki Batı medeniyeti artık global sistemdeki tek güç merkezi ve tek medeniyet olma özelliğini yitirdi. 21. yüzyılda Çin’in yükselişi global tablonun en büyük kesimi olmakla birlikte Türkiye’nin, Hindistan’ın, Rusya’nın, Brezilya’nın, Güney Afrika’nın ve daha birçok ülkenin yükselişi bu tabloyu tamamlamaktadır.

İDEOLOJİK TEMELLİ BÖLÜNMELER RAFA KALKTI

Zamanın ruhu artık ideolojik temelli bölünmelerin ötesinde. O denli eskisi üzere güçlü jeopolitik bloklar da kelam konusu değil zira bu blokları birleştiren ideolojik kamplaşmalar artık yok. Güvenlik konusu ideolojik hizalanmalara değil ulusal menfaat odaklı pragmatik hizalanmalara yol açıyor. Vietnam, Çin’e karşı askeri alanda ABD ile iş birliği yaparken Ukrayna sıkıntısında Rusya’nın yanında yer alabiliyor. Amerikan ekonomik, istihbarat ve güvenlik sistemine entegre olan Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Rusya’ya yaptırım uygulamıyor. BAE, Batılı yaptırımları aşmada Rusya’ya yardım ederken Suudiler ise OPEC’te Ruslarla ortak hareket ediyor. Türkiye üzere NATO üyesi ve Avrupa Birliği (AB) amacı olan bir bölgesel üstün güç bile Rusya’ya yaptırım uygulamazken BRICS ve Şangay İşbirliği Örgütü’ne (ŞİÖ) üyelik gayesini ortaya koyabiliyor. Endonezya, Çin’e karşı ABD ile askeri iş birliği yaparken Çin ve Rusya ile askeri tatbikatlar yapabiliyor. Elhasıl, bugün herkesin herkesle işbirliği yaptığı ve herkesin herkesle rekabet içinde olduğu bir devirdeyiz. Atlantik ve Avrupa ortasındaki ayrışmanın yanında Batı dışı dünyanın BRICS, ŞİÖ, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üzere değişik formlarının yükselişi bize her bahiste alternatiflerin arttığını ortaya koymaktadır. Günümüzde hiçbir ülke takip edilen ve birleştirici bir baskın güç pozisyonunda değil.

ABD YAHUT ÇİN GLOBAL AKTÖR OLABİLİR Mİ?

Küremiz artık ABD ile Çin ortasına sıkışmayacak kadar büyüktür. ABD’nin güvenlikleştirme söylemi birçok bloklaşmaya yol açabilir fakat ABD’nin şu anda bu türlü bir pozisyon olup olmadığını tahlil etmek gerekiyor. Şu anda Avrupa ile ayrışan, NATO’dan çıkabiliriz söylemi geliştiren, Rusya ile işbirliği arayan, Kanada’yı işgal etmek isteyen, Meksika’yı tehdit eden, Panama’yı ilhak peşinde olan ve Grönland’ı satın almak için uğraşan bir Amerikan gücü var.

Rusya’yı tehdit görmeyen bir ABD, Avrupa’da bir hizalanma başaramaz. Dahası şu anda karşımızda gümrük vergileriyle ekonomik olarak en yakın müttefiklerine, uzak coğrafyalardaki ortaklarına ve komşularına saldırmaya çalışan ABD vardır. ABD’nin demokratik pahalar cephanesi, Rusya-Ukrayna Savaşı’na, İsrail’in Gazze soykırımına ve monarşilere takviyesiyle bir arada tükendi. Joe Biden periyodundan beri devam eden demokratik kıymetler ve liberal tertip üzere temalar üzerinden ABD merkezli bir hizalanma oluşturma eforlarına karşın bu gerçekleşmemiştir. Askeri olarak Amerikan çizgisi 3’lü yahut 4’lü güvenlik yapılanmalarına dönüşmüştür. Bunun uzun vadeli nasıl bir sonuç vereceği meçhuldür. Bu durumda, Amerika bir güvenlik ya da ideolojik hizalanma çerçevesi oluşturmaktan hayli uzaktır.

Peki Çin, ABD’nin başaramadığı güvenlikleştirme telaffuzuyla hizalanmayı başarabilir miydi? Maalesef ki bu sıkıntı sorunun karşılığı da meçhuldür. Global sistemde Çin bir alternatif olarak ABD’nin karşısında duruyor. Lakin Çin merkezli dünyanın yanında Rus merkezli, Hint merkezli ve Latin merkezli dünyaların varlığı ve baskınlığı da hissediliyor. Bu bağlamda, ABD merkezli Batı medeniyeti temelli liberal memleketler arası sisteme karşı yalnızca Çin merkezli bir tertip inşası ihtilaflıdır.

Bugün tek kutupluluk geri canlanmamak üzere öldü, iki kutupluluk yalnızca bir hayal, çok kutupluluk ise tüm heyecanına karşın anlamsızdır. Bu yüzden global sistemi çok kutupluluğun ötesinde tek merkezli-tek medeniyetli demokratik olmayan liberal tertipten; çok merkezli-çok medeniyetli demokratik sisteme geçiş olarak tanım etmek gerekiyor. Zira Batı merkezli ve Batı medeniyeti temelli memleketler arası sistemde kutuplar ortası değil medeniyetler ortası bir dönüşüm yaşanıyor.

Dünya siyaseti tek kutupluluktan, çok kutupluluğa mı evriliyor? yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

Söz konusu düzenleme, Washington’un Pekin’i ABD’ye yönelik fentanil akışını durdurmakta yetersiz kalmakla suçladığı önceki yaptırımları genişletiyor. Trump yönetimi, Şubat ayında benzer gerekçelerle Çin menşeli ürünlere yüzde 10 oranında ek vergi getirmişti.

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, “Pekin, yasa dışı uyuşturucu krizine karşı işbirlikçi adımlar atmamış ve bu durum ABD yönetimini ekonomik baskıyı artırmaya yöneltmiştir” ifadelerine yer verildi.

Karar, ABD ile Çin arasındaki gerilimin tırmandığı bir dönemde alındı. Washington, Pekin’e sentetik opioid kaçakçılığına karşı daha sert önlemler alması için baskı yapmayı sürdürürken, Beyaz Saray ek gümrük vergisinin ulusal güvenlik ve kamu sağlığını korumak adına gerekli olduğunu savundu.

KANADA VE MEKSİKA’DAN İTHALATA YÜZDE 25 GÜMRÜK VERGİSİ YARIN BAŞLIYOR

Trump, Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında, gündeme dair soruları yanıtladı.

Honda’nın tarifelerden kaçınmak için Civic’in yeni modelini Meksika yerine ABD’nin Indiana eyaletinde üreteceğine dair habere yönelik soru üzerine Trump, Honda’nın ülkede üretime geleceğini ve bunun gibi duyurulacak başka birçok şirket olduğunu söyledi.

Trump, karşılıklı tarifelerin 2 Nisan’da başlayacağını anımsatarak, “Ancak daha da önemlisi, yarın Kanada ve Meksika’ya yüzde 25 gümrük vergisi uygulanmaya başlayacak.” diye konuştu.

Otomobil şirketleri ve diğer firmaların yapmaları gereken şeyin fabrikalarını ABD’de inşa etmek olduğunu belirten Trump, bu durumda gümrük vergisi uygulanmayacağını vurguladı.

Trump, “Kanada ya da Meksika’da otomobil fabrikası kuracak olanlara şunu söylemek isterim, bu işi yapanların burada inşa etmeleri çok daha iyi olur çünkü en çok satış yaptıkları pazar biziz.” ifadelerini kullandı.

Tarifeler konusunda Kanada ve Meksika ile gece yarısından önce bir anlaşma yapılıp yapılmayacağına yönelik soruya cevaben Trump, tarifelerin hazır olduğunu ve yarın yürürlüğe gireceğini yineledi.

PARA BİRİMLERİNİ ZAYIFLATANLARA TARİFEYLE KARŞILIK VERİLECEK

Trump, Çin’den ABD’ye büyük miktarlarda fentanil aktığını belirterek, Çin’e de yüzde 10 gümrük vergisine ek yüzde 10 daha tarife getirileceğini kaydetti.

Arjantin ile olası bir serbest ticaret anlaşması düşünüp düşünmediğine yönelik soru üzerine Trump, bu konuya bakacaklarını ifade etti.

Trump, yen veya yuan gibi para birimlerinin zayıflatılmasının ABD’yi dezavantaja soktuğunu öne sürerek, bunu yapan ülkelere karşı tarifeleri yükselteceklerini belirtti.

Çin ve Japonya liderlerini aradığını ve “para birimlerini düşürmeye ve parçalamaya devam edemeyeceklerini” söylediğini aktaran Trump, bunun yapılmasının ABD için adil olmadığını ve bunu gümrük vergileriyle telafi edeceklerini anlattı.

Trump, yüzde 20’ye yükselen Çin’e yönelik tarifelerde ne kadar yükseğe çıkmak istendiğine dair soruya, “Bu para birimleriyle ne yapacaklarına bağlı, misilleme anlamında ne yapacaklarına bağlı ki çok fazla misilleme yapacaklarını sanmıyorum.” yanıtını verdi.

KANADA, YÜZDE 25 GÜMRÜK VERGİSİYLE KARŞILIK VERECEK

Kanada Başbakanı Justin Trudeau, ABD Başkanı Donald Trump’ın Kanada ve Meksika’dan yapılan ithalata yönelik gümrük tarifelerinin bugün başlayacağına ilişkin açıklamasına yanıt verdi.

Kanada’nın, bu haksız kararın cevapsız kalmasına izin vermeyeceğini vurgulayan Trudeau, “Amerikan gümrük tarifelerinin yürürlüğe girmesi halinde Kanada da bugünden itibaren geçerli olmak üzere buna yüzde 25 gümrük vergisiyle karşılık verecek.” ifadesini kullandı.

Trudeau, ABD’nin bu ticari eylemini geri çekene kadar Kanada’nın tarifelerinin yürürlükte kalacağını belirterek, “ABD tarifelerinin sona ermemesi halinde çeşitli tarife dışı önlemleri takip etmek için eyaletler ve bölgelerle aktif ve devam eden görüşmeler içindeyiz.” değerlendirmesinde bulundu.

Başkan Trump, dün yaptığı açıklamada, Kanada ve Meksika’dan ithal edilen ürünlere yönelik yüzde 25 gümrük vergisinin bugün başlayacağını bildirmişti.

ABD ile Çin gerilimi artıyor! Trump, imzayı attı yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

‘BATI’NIN GİRİŞİMLERİ BAŞARISIZ OLDU’

Toplantıda konuşan Lavrov, G20 toplantısının sonuçlarından memnun olduklarını kaydederek, “Batı’nın G20 gündemini Ukraynalaştırma girişimleri başarısız oldu.” ifadesini kullandı.

İhtiyacı olan ülkelere desteğin sağlanmasının önemine işaret eden Lavrov, Ukrayna’ya yüzlerce milyar dolarlık askeri destek sağlandığını belirtti. Lavrov, “Bunlar, dünyada, özellikle de Afrika’da hayati kalkınma yardım programlarına harcanabilirdi.” dedi.

‘NATO GENEL SEKRETERİ RUTTE GÖREVİNİ KÖTÜYE KULLANIYOR’

Lavrov, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin, Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da düzenlenen Rusya ve ABD heyetleri arasındaki istişarelere yönelik yaklaşımına dair ise şunları kaydetti:

“Rutte, tüm ittifak üyelerinin fikir birliğini yansıtması gereken memur gibi değil, güçlü bir devletin başkanıymış gibi hareket ediyor. O, NATO ülkelerini ziyaret ederek, Rusya’nın çıkar sağlamaması için barış müzakerelerini engelleme talebinde bulunuyor. Elimizdeki bilgilere göre, Rutte, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’ye müzakerelere kadar dik durması, zayıflık göstermemesi, pozisyonunu yumuşatmaması gerektiğini söylüyor.”

Sergey Lavrov, “Rutte’nin görevini kötüye kullandığını” söyleyerek “Ancak bazı NATO üyeleri, Rutte’nin yaklaşımını paylaşmıyor ve Ukrayna’yı silahlandırmak için para harcamaya devam etme niyetinde değil.” ifadesini kullandı.

Rusya’nın dost ülkelerinden meslektaşlarının Rusya-ABD istişarelerini olumlu karşıladığını dile getiren Lavrov, “Bu, Rusya ve Batı arasındaki anlaşmazlıkların sona erdiği anlamına gelmiyor. İstişarelerin başlaması, kendi başına normal sürece dönüş. Bunu herkes kabul ediyor ve memnuniyetle karşılıyor.” diye konuştu.

PUTİN-TRUMP GÖRÜŞMESİNİN DETAYLARIYLA İLGİLİ SORUYA İLGİNÇ CEVAP

ABD’nin Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda Ukrayna ile ilgili Rusya’ya yönelik karar tasarısının hazırlık sürecine katılmamasıyla ilgili soruyu cevaplayan Lavrov, “Bu, (ABD Başkanı) Donald Trump yönetiminin politikalarının özünü oluşturan pragmatizmi ortaya koyuyor.” değerlendirmesini yaptı.

Lavrov, “Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ABD Başkanı Donald Trump’ın görüşmesinde ne tür konular alınabilir?” sorusuna “Konular üzerinde çalışıyoruz. Gizlilik, herhangi bir diplomatik hazırlık sürecinin ayrılmaz parçası.” yanıtını verdi.

Batı’nın Ukrayna’daki savaş nedeniyle Rusya’ya yönelik yaptırım uyguladığına dikkati çeken Lavrov, bunların kaldırılmasını, ABD ile Ukrayna meselesinin çözümüne dair istişarelerde dile getirmediklerini kaydetti.

Bakan Lavrov, Batılı şirketlerin Rusya’ya dönme ihtimaline ilişkin ise “Bu şirketlerin ancak Rus ekonomisine risk yaratmayacak sektörlere girmesine izin verilebilir.” ifadesini kullandı.

Rusya’dan son dakika açıklaması! Savaşı bitirecek müzakerelere NATO engeli yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

Yunan medyasına yansıyan haberlere göre, Kızıldeniz’de Husilere karşı görev alacak “YDRA” firkateyninin 17 mürettebatı istifa etti.

İNTİHAR GÖREVİNE GÖNDERİLDİKLERİNİ ANLAYINCA İSTİFA ETTİLER

Yunanistan’da askerlerin haklarını koruyan “Spartakos Ağı” tarafından yayımlan açıklamada, hükümetin İsrail‘in yanında yer aldığı ve askerlerin, kendilerinin bir intihar görevine gönderildiklerini anladıkları için istifa ettikleri kaydedildi.

Açıklamada, “Filistin halkına karşı yürüttüğü soykırım savaşında İsrail‘i destekleyen gemilere saldıran Husiler, hiçbir donanma gemisinin karşı koyamayacağı silahlı insansız hava araçlarını kullanıyor.” ifadeleri yer aldı.

Parlamentodaki Yeni Sol grubu tarafından yayımlanan açıklamada, bu istifaların tehlikeli bir görevdeki çalışma ve ücret koşullarına karşı bir protesto olduğu ifade edildi. Açıklamada, “Hükümeti, ülkemizi ve Deniz Kuvvetleri personelini savaş bölgesinde, özellikle uluslararası örgütler veya Avrupa Birliği’nin himayesi altında olmayan bir operasyona karıştırmamaya çağırıyoruz.” ifadesi kullanıldı.

KIZILDENİZ’DE NELER OLUYOR?

İran’ın desteklediği Yemen’deki Husiler, İsrail‘in Gazze’deki saldırılarına tepki gerekçesiyle 31 Ekim’de Yemen açıklarında İsrailli şirketlere bağlı olduğunu belirttikleri ticari gemilere el koymaya, bazılarına da dron ve füzelerle saldırılar düzenlemeye başladı.

ABD güçleri, bu süreçte birçok kez Yemen’den atılan füze ve kamikaze dronları düşürdüğünü belirtti. Husilerin eylemlerinin ardından çok sayıda gemicilik şirketi, Kızıldeniz’deki seferlerini durdurma kararı aldı.

ABD, küresel deniz ticareti güvenliğinin tehlikeye girdiği gerekçesiyle 18 Aralık’ta bir grup ülkenin katılımıyla Husi güçlere karşı “Refah Muhafızı Operasyonu” adında çok uluslu “deniz görev gücü” oluşturulduğunu açıkladı.

Kızıldeniz’de 31 Aralık’ta İsrail ile bağlantılı gemiyi ele geçirmeye çalışan Husilere ait 3 sürat teknesi, ABD helikopterleri tarafından ateş altına alındı.

Husiler, 10 Ocak’ta İsrail’e destek olduğu gerekçesiyle Kızıldeniz’de ABD’ye ait bir geminin füze ve kamikaze dronlarla hedef alındığını duyurdu.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 11 Ocak’ta ABD ve Japonya tarafından sunulan, Husilerin Kızıldeniz’deki saldırılarının acilen sonlandırılmasının talep edildiği kararı kabul etti.

Küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’si Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayarak Avrupa ile Asya arasındaki en kısa rotayı sunan Süveyş Kanalı üzerinden yapılıyor.

Haberler.com

Yunanistan’da görev yerlerinin Kızıldeniz olduğunu öğrenen fırkateyn mürettebatı istifa etti yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

‘Signal en güvenlisi’

“Örneğin Telegram uçtan uca şifreli mesajlaşma sağlamıyor. Menüye girip şifreleme özelliğini açsanız bile sadece o konuşma için açmış oluyorsunuz. Bunu her konuşma için tekrarlamanız gerekiyor. Whatsapp, Telegram’a göre daha güvenli, her ne kadar şifreleme gücü azaltılmış olsa da uçtan uca şifreleme sağlıyor. Signal bunlar arasında en güvenli olanı. Ama yine de bir kamu görevlisinin kullanımına uygun değil; çünkü belli yöntemlerle izleme, dinleme yapmak mümkün. Siyasiler, milletvekilleri Whatsapp gruplarında tartışyor, birçok stratejik karar alınıyor, belki gizli belge iletiliyor, görüntülü konuşmalar yapılıyor. Bütün bunlar ulusal güvenlik anlamında sorun teşkil ediyor.”

Özel yazılım şart

“Kaldı ki bu firmalar, bizimle veri gizliliği konusunda herhangi bir sözleşmesi olmayan ülkelerin sahip olduğu platformlar ve bulunduğu ülkenin talepte bulunması ya da yetkililerden baskı görmesi halinde veri gizliliği konusunda bize bir güvence de sunmuyor. Bu yüzden devlet görevlileri, özellikle de üst düzey yetkililer tamamen kendileri için geliştirilmiş özel yazılımlar üzerinden iletişim sağlamalı. İngiltere’de, ABD’de, Fransa’da örneğin meclis üyeleri için ayrı, ordu mensupları için ayrı yazılımlar var. Ülkeler bu yazılımları kendileri geliştirilmeli, yurtdışından almamalı.”

‘TÜBİTAK tasarlamalı’

Şahin, tüm kabine üyeleri ve özellikle Cumhurbaşkanı’nın TÜBİTAK tarafından tasarlanacak özel yazılımlara sahip telefonlar kullanması gerektiğini söylüyor: “Örneğin ABD Başkanı’nın CIA tarafından geliştirilen, yazılımı da donanımı da özel olarak geliştirilmiş bir telefon kullandığını biliyoruz. Bu telefonun ne internete bağlanma ne de telefon olarak çekme özelliği var. Sadece belli kişileri arayabiliyor ve mesaj atabiliyorsunuz. ABD Başkanı’nın başka tür bir telefon taşıması yasak.”

Dinleme skandalları

ABD Ulusal Güvenlik Ajansı NSA’in dönemin Almanya Başbakanı Angela Merkel’in yanı sıra Avrupa’da önde gelen siyasetçileri dinlediği iddiası, 2015’te açılan soruşturmaya konu olmuştu. Donald Trump’ın ABD Başkanı olduğu dönemde Andorid yazılımlı kişisel telefonunu kullanması da güvenlik endişelerine yol açmıştı. Fransa’da 2021’de patlak veren “Pegasus” adlı skandal, cumhurbaşkanı ve hükümetin iletişim konusunda savunmasızlığını ortaya koymuştu. Bunun üzerine yaklaşık 20 hükümet yetkilisine sınırlı sayıda kontağa sahip yeni güvenli akıllı telefonlar sunuldu.

Milliyet

Whatsapp, Telegram, Signal gibi uygulamalar güvenli değil: ‘Cep’teki düşman! yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

BIDEN’IN ÇOCUKLARA YÖNELİK TAVRI TARTIŞMA KONUSU OLDU

Çocuk istismarcısı Jeffrey Epstein’ın özel pilotu Nadya Marçinko’nun sorgusunda, Epstein’ın Türkiye’den kız çocuklarını kaçırtarak Amerika’ya getirdiği ortaya çıktı. Yaşanan gelişme sosyal medyada gündem olurken, Epstein’ın “pedofili adası” skandalının ardından ABD Başkanı Joe Biden’ın çocuklara yaklaşımına ilişkin videolar dolaşıma sokuldu. Biden’ın servis edilen videolarında çocuklara olan samimiyeti farklı yorumlara neden olurken kullanıcılar bu görüntülerin pek de normal olmadığı yönünde yorumlar yaptı.

AYİNLERE KATILANLAR ARASINDA BİRÇOK ÜNLÜ VAR

Epstein’ın gün yüzüne çıkan dosyasında reşit olmayan kız çocuklarını istismar ederek, adeta bir ayin gibi toplantılar düzenlendiği öne sürülüyor. Toplantılara katılanlar arasında eski ABD başkanı Bill Clinton, Leonardo DiCaprio, Stephen Hawking, Bruce Willis, Kevin Spacey ve Michael Jackson gibi isimler de yer alıyor.

BILL CLINTON İDDİASI GÜNDEM YARATTI

Epstein’ın cezaevindeki intiharı sonrası mağdurların açtığı davalar devam ederken ABD New York Bölge Hakimi Loretta Preska’nın kararıyla yüzlerce evrak için alınan gizlilik kararları da kaldırıldı. Epstein’ın özel pilotu Nadya Marçinko’nun Epstein’ın Türkiye’den kız çocuklarını kaçırttığı ve Amerika’ya getirdiğini söylemesi üzerine ise sosyal medyada Bill Clinton ile ilgili olay bir iddia gündeme geldi.

DEPREM BÖLGESİNDEN ÇOCUK MU KAÇIRDILAR?

1999 depremi sonrası Türkiye’ye gelip dünya ajanslarına fotoğraflar veren Clinton’ın ABD’ye dönüşünün ardından deprem bölgesindeki bazı çocukların kaybolduğu iddia edilmişti.

Haberler.com

1999 depremi sonrası kaybolan çocuklar ABD’ye mi kaçırıldı? Epstein davasıyla ilgili korkunç iddia yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

Miçotakis, Blinken’ı Hanya ilindeki evinde misafir etti. Blinken, Miçotakis ile baş başa görüşmelerinin öncesinde “ABD ve Yunanistan arasındaki ilişkilerin daha güçlü olduğu bir dönem hatırlamıyorum. Bu tabii ki halklarımız arasındaki yakın ilişki ile de ilgili ancak liderler ve özellikle sizin liderliğiniz ile de ilgili.” diye konuştu.

Ukrayna, Ortadoğu ve Gazze gibi konularda Yunanistan ve ABD’nin yakın işbirliği içinde olduğuna dikkat çeken Blinken, Atina ile konuşacak konularının çok sayıda olduğunu ifade etti. Miçotakis ise Blinken’ı “Suda Körfezi’ndeki evimde sizi ağırlamak büyük bir mutluluk. İttifak ilişkimizi buradan, Girit Adası’ndan daha iyi sembolize eden bir yer düşünemiyorum.” diyerek karşıladı.

İkili görüşmenin ardından Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis, Dışişleri Bakan Yardımcısı Aleksandra Papadopulu, Başbakanlık diplomasi ofisinden Büyükelçi Anna Maria Bura, Miçotakis’in Uluslararası Politika ve Kamu Diplomasisi Özel Danışmanı Aristotelia Peloni ve ABD’nin Atina Büyükelçisi George Tsunis’in de katılımıyla çalışma toplantısı yapıldı.

Toplantıda, Yunanistan-ABD ilişkileri, iki ülke arasındaki savunma işbirliği, Ortadoğu, Gazze ve Ukrayna gibi konular ele alındı. Miçotakis, Gazze’deki insani durum hakkındaki ve krizin bölgeye yayılabileceğine dair endişelerini dile getirdi. Bölgede tek çıkış yolunun Birleşmiş Milletler kararı doğrultusunda iki devletli çözüm temelinde olması gerektiğini belirten Miçotakis, Gazze’ye sürekli insani yardım gönderilmesi gereğine de vurgu yaptı.

SİLAHLANMAYA DEVAM

Görüşmenin ayrıntılarını ise Yunan basını paylaştı. Ekathimerini gazetesinin haberine göre, gündemde Gazze ve Ukrayna’nın yanında Türk-Yunan ilişkileri ve savunma konuları da vardı.

Gazetenin konuştuğu Yunan hükümet kaynaklarına göre, toplantıda iki ülke arasındaki savunma işbirliğinde daha olumlu adımlar atılması yönünde kararlılık belirtildi ve Yunanistan’ın tutarlı ve güvenilir bir ortak olduğu vurgulandı. F-35 savaş uçakları konusunda ise Yunanistan’ın sadık bir müttefik olarak üzerinde mutabakata varılanları alacağının altı çizildi.

Blinken, “Gördüğümüz en ciddi zorluklarla karşı karşıyayız, ancak birlikte durmamız, birlikte çalışmamız ABD için muazzam bir güç ve güvence kaynağıdır.” dedi.

Yunan Protothema gazetesi de, ilgili haberinde “Yunan-Amerikan ilişkileri başka bir seviyeye ilerliyor. Miçotakis-Blinken toplantısından sonra F35’lerin kilidi açıldı.” ifadelerine yer verdi.

Antony Blinken’dan ‘F-35’ sözü! yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.