CNBC-e’ye değerlendirmelerde bulunan Dumlupınar Üniversitesi’nde öğretim üyesi Dr. Barış Adıbelli’ye göre, Trump’ın tarife siyasetleri ‘jeoekonomik bir intihar’ ve ABD iktisadına verdiği zararın tamiri tahminen 10 yıl kadar sürdürecek.

Öte yandan, Trump’ın gümrük vergileri Çin ya da Avrupa’yla yürütülen bir ticaret savaşı olarak yorumlansa da bu siyasetlerin gerisinde daha uzun vadeli bir hedef yattığı görüşü de hakim. Buna nazaran Trump, ABD iktisadını denetimli bir formda yavaşlatmayı ve borçlanma maliyetlerini düşürmeyi amaçlıyor. Tarifelerle hedeflenen şey aslında ABD iktisadının şuurlu olarak soğutulması.

ABD, 2026 yılına kadar yaklaşık 9 trilyon dolarlık borcunu tekrar finanse etmek zorunda. Bu borçların birden fazla, pandemi sonrası periyotta, faiz oranlarının sıfıra yakın olduğu bir vakitte ihraç edildi. Fakat bugün ABD’nin 10 yıllık hazine tahvillerinin getirisi yüzde 4.2 düzeyine yükselmiş durumda. Ve her bir puanlık artış, vakit içinde federal bütçeye milyarlarca dolarlık faiz yükü olarak geri dönüyor.

CNBC-e’ye değerlendirmelerde bulunan Greenwich Üniversitesi İktisat kısmında Doç. Dr. Cem Oyvat, şu anda ekonomik belirsizlik katsayısının pandemi vakti düzeylerine geldiğini belirterek, tarifelerin ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirmesini geciktirebileceğini söyledi.

Tartışma yaratan bir başka bahis ise, ABD Ticaret Temsilciliği’nin karşılıklı gümrük tarifelerini hesaplarken kullandığı, Yunan harfleriyle tabir edilen ve karmaşık bulunan formül. Ekonomistlere nazaran bu formül, süreci kolaylaştırmak yerine daha da karmaşık hale getiriyor.

İşte dünyayı sarsan formül: Δτi = (xi – mi)/(ε * φ * mi)

Yani: Ticaret açığı bölü ithalatın fiyatlara geçişkenlik oranı çarpı fiyatların ithalat talebine esnekliği.

‘TRUMP HİÇBİR ŞEYİ KARŞILIKSIZ YAPMAZ, TÜRKİYE’DEN DE TALEPLERİ OLACAKTIR’

Trump’ın tarifeler konusunda Türkiye ve İngiltere’yi ‘kolladığını’ belirten Dr. Adıbelli, “Trump hiçbir şeyi karşılıksız yapmaz, Türkiye’den de talepleri olacaktır” dedi: “Türkiye, Trump’ın dostları arasında yer aldı. Ciddi bir serbest ticaret anlaşmamız yok, büyük bir ihracatımız da yok ama Trump, Türkiye’yi ve İngiltere’yi kolladı. Bu dostluk politikası bir strateji. Çünkü Trump hiçbir şeyi karşılıksız yapmaz. Türkiye’den de talepleri olacaktır.”

‘TRUMP’IN TİCARET SİYASETLERİ ‘JEOEKONOMİK BİR İNTİHAR’

‘Trump’ın ticaret siyasetlerini ‘jeoekonomik bir intihar’ olarak tanımlayan Adıbelli, “Trump küresel hegemonya kuracakken kendisini yalnızlaştırdı” tabirini kullandı. Ve ekledi: “Trump’ın bu politikaları hem jeopolitik hem jeoekonomik intihardır. Küresel hegemonya kuracakken, kendisini yalnızlaştırdı. Amerikan ekonomisine verdiği zarar belki 10 yıl sürecek. 2026 ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin kaybedeceği öngörülüyor. Kongre elden giderse, Trump topal ördek olur. Gücünün yarısını kaybeder.”

‘TARİFELER FED’İN FAİZ İNDİRMESİNİ GECİKTİRECEK’

Bu noktada finans kurumları ve analistler ortasında bir tespit karmaşası da dikkat çekiyor. Trump’ın tarifelerinin ABD’yi bir resesyona sürükleyeceğini düşünenler bir yanda. Halihazırda ABD’nin resesyonda olacağını düşünüp tarifelerinin yeni bir enflasyon devri yaratacağını düşünenler öteki yanda. Münasebetiyle ABD iktisadının resesyona gireceğinden telaş edenlerin beklentisi faizlerin ivedilikle düşürülmesi. Doç. Dr. Oyvat ise yeni tarifelerin ithal eserlerin fiyatlarını artıracağını ve bunun da enflasyonist baskıları artırarak Fed’in faiz indirme planlarını geciktireceğini belirtti. İktisattaki daralma kamu gelirlerini düşürecek ve kamu borcunun Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GYSH) içindeki oranını artırabilecek:

Bu tarifeler çok önemli enflasyonist tesirler yaratacak. Mesela Wall Street Journal’da çıkan bir habere nazaran, iPhone 16 Pro’nun maliyeti 300 dolar artmış durumda. Bu yalnızca iPhone için değil, Doğu Asya’dan gelen birçok dokuma eseri ve teknoloji eserleri dahil olmak üzere pek çok eser için geçerli. Bu da Fed’in faiz indirmesini geciktirecek. Tıpkı vakitte borçlanma maliyetleri de artabilir. Tarifelerden elde edilecek gelir olabilir fakat öbür taraftan iktisattaki yavaşlama, başka vergi gelirlerini olumsuz etkileyecektir. Bu da ülkenin kamu borcunun GYSH’ye oranını artırır. Zira hem vergi gelirleri azalır hem de ekonomik büyüme yavaşlar. Bu önemli bir risk.

‘YAPTIRIMLAR ÇİN’İ DURDURAMADI’

Trump’ın tüm ekonomik baskılarına karşın Çin’in büyümeye devam ettiğini belirten Adıbelli, “Trump’ın ilk dönemindeki yaptırımları Çin’in büyümesini durduramadı. Çin, Trump döneminde tarifelere rağmen ABD’ye ihracatını yüzde 5.8 artırdı. Hatta BYD gibi şirketler dünya çapında büyümeye devam etti” dedi.

ÇİN YALNIZCA ÜRETİM DEĞİL, FİNANS SİLAHIYLA DA ÜSTÜNLÜK KURUYOR

Adıbelli’ye nazaran Çin, yalnızca düşük maliyetli üretim gücüyle değil, ABD hazine tahvillerindeki baskın varlığıyla da Washington’a karşı güçlü bir koz elde etti: “Çin artık ucuz üretici değil, yüksek kâr peşinde. Tarifeleri avantaja çevirdi. ABD firmaları Çin’den çıkamıyor, çünkü Avrupa’da üretim çok daha maliyetli. Sigorta, sendika, işçilik… Çin tüm bu yüklerden muaf. Ayrıca ABD Hazine kağıtlarının büyük bölümü Çin’in elinde. Tayvan krizi sırasında Çin ‘Satarım’ dediğinde, ABD piyasaları çöktü. Karşılıklı bağımlılık burada da devreye giriyor.”

‘ÜRETİM BÜYÜK İHTİMALLE HİNDİSTAN GİBİ BAŞKA ÜLKELERE KAYACAK’

Doç. Dr. Oyvat, yatırımcıların tarifeler nedeniyle oluşan meçhullükten etkilendiğini, üretimin ise Amerika’ya dönmesinin kısa vadede mümkün olmadığını vurguladı. Üretimin, Hindistan üzere daha ucuz işgücü sunan ülkelere kayabileceğini belirten Oyvat’a nazaran, eserlerin üçüncü ülkeler üzerinden ABD’ye girmesi tarifeleri etkisiz kılabilir:

“Bu tarifelerden kurtulmak isteyen firmalar tahminen üretimlerini Amerika’ya kaydırmak isteyebilir fakat yatırımlar, belirsizlikleri sevmez. Şu anda ekonomik belirsizlik katsayısı COVID vakti düzeylerine çıkmış durumda. Yani yatırımlar da olumsuz etkilenebilir. Ayrıyeten birçok üretim Amerika’ya dönmeyecek. Üretim zincirinin değişmesi vakit alır. Pek çok firma kontratlarını yaptı aslında. Eser fiyatları yükselirse, Trump’ın popülaritesi de düşecektir. Tarifeler sektörel değil ülke bazlı uygulanıyor. Bu da birçok dalda istenilen sonucu vermeyebilir. Örneğin Vietnam’da işgücü çok ucuz. Üretim büyük ihtimalle Hindistan üzere öteki ülkelere kayacak. Hatta kimi eserler üçüncü ülkeler üzerinden ABD’ye sokulacak. Bu da tarifelerin maksadına ulaşmasını zorlaştırıyor.

‘TRUMP’IN TARİFELERİ BRETTON WOODS SİSTEMİNİN ÇÖKÜŞÜNE BENZİYOR’

Cem Oyvat, kimi ekonomistlerin Trump’ın ticaret siyasetlerini tarihi bir kırılma anı olarak değerlendirdiğini aktardı. Oyvat’a nazaran, Varoufakis üzere isimler bu süreci Bretton Woods sisteminin sona erdiği periyoda benzetiyor: “Geçen gün eski Yunanistan Maliye Bakanı, iktisat profesörü Yanis Varoufakis’i dinliyordum. O da bazı uzmanlar gibi Trump’ın tarifelerini Bretton Woods sisteminin çöküşüne benzetiyor. ‘O sistemde Amerikan doları altına, diğer kurlar ise dolara endeksliydi. Nixon döneminde bu sistem sona erdirildi. Aynı dönemde Çin’le olan ticari ilişkiler de artmaya başladı. Trump ise küreselleşmeyi tersine çevirmeye çalışıyor’ gibi bir analiz var.”

‘SANAYİ ÜRETİMİ DİĞER ÜLKELERE KAYDI, ABD SÜRECİ TERSİNE ÇEVİRMEK İSTİYOR’

Oyvat’a nazaran, globalleşmenin sürat kazandığı İkinci Dünya Savaşı sonrası periyotta üretim gelişmiş ülkelerden Çin, Hindistan, Meksika üzere ülkelere kaydı. Trump idaresi ise bu kaymayı bilakis çevirmek, Çin’in yükselişini durdurmak ve tıpkı vakitte gelir elde etmek için tarifeleri devreye soktu:

İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana globalleşme devam ediyor ve dünyadaki ticaretin üretimdeki hissesi artıyor. Bu süreçte sanayi, büyük ölçüde gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere kaydı. Çin, öbür Doğu Asya ülkeleri, Vietnam, Hindistan, kısmen Türkiye ve Meksika bu sürecin değerli aktörleri oldu. Amerika ve Avrupa endüstrisini kaybederken, Trump’ın yapmaya çalıştığı şey, bu gelişmekte olan ülkelere giden işleri Amerika’ya geri çekmek. Birebir vakitte Çin, tüm bölümlerde yükünü artırıyor ve dünya iktisadının liderliği konumuna hakikat geçiyor. Trump bu trendi de bilakis çevirmeye çalışıyor. Üçüncü münasebeti olarak da, bu tarifelerle vergi toplamak, gelirleri artırmak ve ticaret açığını kapatmak üzere bir amacı var.

‘KARŞILIKLI TARİFE FORMÜLÜNÜ KARMAŞIKLAŞTIRMAYA GEREK YOK’

Cem Oyvat, ABD Ticaret Temsilciliği’nin açıkladığı karşılıklı tarife hesaplama formülüyle ilgili, “Karmaşıklaştırmaya gerek yok” derken, kolay formüle nazaran ABD kimi ülkelere ticaret fazlası vermesine karşın yeniden de bu ülkeleri tarifeye tabi tutuyor:

“Aslında formül şöyle: Ticaret açığı bölü ithalatın fiyatlara geçişkenlik oranı çarpı fiyatların ithalat talebine esnekliği. Ama pratikte bu zaten ‘ticaret açığı / ithalat’ gibi bir formüle indirgeniyor. O kadar karmaşıklaştırmaya gerek yok. Bu orana göre tarifeler uygulanıyor ama bazı ülkelerde bu oran negatif çıkıyor. Bu da Amerika’nın o ülkelerle ticaret fazlası verdiği anlamına geliyor. Buna rağmen yine de o ülkelere tarife uygulanıyor.”

EKONOMİK MİLLİYETÇİLİK AYKIRI TEPTİ: HALK ARTAN FİYATLARLA YÜZLEŞİNCE TAKVİYE AZALDI

Trump’ın ithalata yönelik agresif tarife siyasetlerinin yalnızca ekonomik etrafları değil, direkt Amerikan halkını da olumsuz etkilediğini söyleyen Dr. Adıbelli, bu stratejinin hem tüketiciyi hem de üreticiyi maksat tahtasına oturttuğunu ve sonuçta Trump’ın halk nezdindeki dayanağının büyük ölçüde eridiğini lisana getirdi:

“Trump’ın tarifeleri ekonomistlerin bile çözemediği siyasetler oldu. 185 ülkeye tarife uyguladı fakat bu tarifelerin mantığı hala çözülebilmiş değil. Ne halk ne uzmanlar bunun nedenini anlayabildi. Yumurta, akaryakıt üzere temel eserlerde fiyat artışı başladıkça beşerler bu siyasetlerin sonuçlarını daha net görüyor. Bugün global sistemde ‘karşılıklı bağımlılık’ kavramı var. Amerika yalnız hareket edemez. Hard disk Tayland’dan geliyor, yazılım Hindistan’dan, donanım Çin’den. Siz bu ülkelere tarife uyguladığınızda onlar da size tıpkı biçimde karşılık verir. Amerikan tüketicisinin sırtına biner bu maliyet. Yani 10 dolarlık bilgisayar 1000 dolara çıkar. Ve bunun karşısında halk Trump’ı artık desteklemiyor. Oy oranları düştü. Seçim olsa eski oyu alamaz. Trump’ın 4 yıl sonra tarihin tozlu raflarında kaybolma ihtimali epey yüksek.”

‘TRUMP, ‘ÖNCE AMERİKA’ DİYEREK İMPARATORLUK HAYALİNE KAPILDI, YALNIZLIKLA KARŞILAŞTI’

Trump’ın ‘Önce Amerika’ sloganıyla başlattığı dış siyaset stratejisinin, 19. yüzyılın emperyalist Batı tahayyülünü canlandırdığını belirten Dr. Barış Adıbelli, bu anlayışın ABD’yi yalnızlaştırdığını, ekonomik ve diplomatik alanda önemli kayıplara yol açtığını vurguladı. Adıbelli’ye nazaran Trump’ın attığı adımlar ABD’yi içe kapanmaya ve dünyadan kopmaya sürükledi.

Trump kendi kazdığı kuyuya düştü diyebiliriz. ‘Önce Amerika’ derken o denli bir Amerika tasvir etti ki, güya 19. yüzyılın emperyalist Batı’sına dönmek istedi. Merkantilist, sömürgeci, yayılmacı bir anlayışla. Öyle ki, 1800’lerin sonunda ABD’nin parayı koyacak yer bulamadığı periyoda atıf yaparak, tekrar o noktaya döneceklerini söyledi. Hatta kendisini yeni bir Sezar üzere görüp, ABD’yi Roma İmparatorluğu’na benzetti. ‘Önce Amerika’ demekle tüm dünyayı hizaya getireceğini sandı ancak tam aykırısı oldu. ABD, dünya tarafından yalnızlaştırıldı. Pandemi öncesindeki borsa düzeyleri bile düşüşe geçti. Trilyonlarca dolarlık kayıp yaşandı. Amerikan iktisadı önemli bir sarsıntı yaşadı ve bu Trump’ın 4 yıllık bir devirde düzeltebileceği bir şey değil. Yalnızca verdiği ziyanları telafi etmek bile siyasi ömrünü aşar. Trump, Çin’i yalnızlaştırmak istedi fakat başaramadı. Tersine Çin’e yüzde 54 vergi uyguladı lakin bu ABD tüketicisini ve üreticisini vurdu. ABD’nin pazar kaybı arttı. Çin, Japonya ve Güney Kore ortak hareket kararı aldı. ABD’nin Asya-Pasifik’teki müttefikleri bile Trump’ın siyasetlerine karşı ara koydu. Bu durum yalnızca ekonomik değil, siyasi ve diplomatik manada da kayıp demek.

‘TRUMP ÇİN’E DÜŞMANLIK EDERKEN, MUSK ORADA FABRİKA AÇIYOR, BÜYÜK ÇELİŞKİ’

Barış Adıbelli, “Musk’ın yarattığı negatif hava medya üzerinden Trump’a karşı kullanılıyor. Tesla’nın Asya’da büyümesi sürüyor ama kendi şirketi bile Çin’den çekilmiyor. Trump Çin’e düşmanlık ederken, Musk orada fabrika açıyor. Bu büyük bir çelişki” halinde konuştu.

Adıbelli’ye nazaran, Trump gündemi değiştirmek için İran ile savaş çıkarabilir.

‘Telafisi 10 yıl sürecek’ diye duyurdular! ‘Trump’ın Türkiye’den de talepleri olacak’ yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

Trump, bilhassa Filistin’e destek gösterilerinde öne çıkan ve yönetimin kampüsteki öğrenci gösterilerini durdurma taleplerine karşı bir duruş sergileyen üniversiteyi “vergiden muaf statüsünü” kaldırmakla tehdit etti.

ABD Başkanı, açıklamasında, “Belki de Harvard, siyasi, ideolojik ve teröristlerden ilham alan ‘hastalıkları’ yaymaya devam ederse, vergiden muaf olma statüsünü kaybetmeli ve bir siyasi kuruluş olarak vergilendirilmelidir. Vergi muafiyeti statüsü tamamen kamu yararına hareket etme koşuluna bağlıdır.” ifadelerini kullandı.

TRUMP İLE HARVAR ARASINDAKİ ANLAŞMAZLIK

ABD’de Trump idaresi, ortalarında Harvard’ın da olduğu birçok üniversiteye yönelik, başta Filistin yanlısı yerleşke protestoları ile çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık programlarını münasebet göstererek, federal fonları dondurma tehdidinde bulunmuştu.

Yönetim, Harvard Üniversitesine çeşitli kuruluşlar tarafından verilen 8,7 milyar doları aşkın hibenin “sivil haklar yasalarına uygun şekilde kullanıldığından emin olmak amacıyla” soruşturma açıldığını duyurmuştu.

Federal idarenin bu tehdidine karşılık Harvard Üniversitesi, Trump’ın “üniversitede reform” yönündeki taleplerini kabul etmeyeceğini açıklamıştı. Harvard Üniversitesi profesörleri, Trump yönetiminin okula sağlanan 8,7 milyar dolarlık federal fonları soruşturma kararına karşı dava açmıştı.

Trump yönetimi de Harvard’a sağlanan 2,2 milyar dolarlık fonun ve 60 milyon dolarlık kontrat bedelinin dondurulmasına karar vermişti.

Trump, Filistin’e destek veren Harvard Üniversitesi’ni tehdit etti yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

Söz konusu düzenleme, Washington’un Pekin’i ABD’ye yönelik fentanil akışını durdurmakta yetersiz kalmakla suçladığı önceki yaptırımları genişletiyor. Trump yönetimi, Şubat ayında benzer gerekçelerle Çin menşeli ürünlere yüzde 10 oranında ek vergi getirmişti.

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, “Pekin, yasa dışı uyuşturucu krizine karşı işbirlikçi adımlar atmamış ve bu durum ABD yönetimini ekonomik baskıyı artırmaya yöneltmiştir” ifadelerine yer verildi.

Karar, ABD ile Çin arasındaki gerilimin tırmandığı bir dönemde alındı. Washington, Pekin’e sentetik opioid kaçakçılığına karşı daha sert önlemler alması için baskı yapmayı sürdürürken, Beyaz Saray ek gümrük vergisinin ulusal güvenlik ve kamu sağlığını korumak adına gerekli olduğunu savundu.

KANADA VE MEKSİKA’DAN İTHALATA YÜZDE 25 GÜMRÜK VERGİSİ YARIN BAŞLIYOR

Trump, Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında, gündeme dair soruları yanıtladı.

Honda’nın tarifelerden kaçınmak için Civic’in yeni modelini Meksika yerine ABD’nin Indiana eyaletinde üreteceğine dair habere yönelik soru üzerine Trump, Honda’nın ülkede üretime geleceğini ve bunun gibi duyurulacak başka birçok şirket olduğunu söyledi.

Trump, karşılıklı tarifelerin 2 Nisan’da başlayacağını anımsatarak, “Ancak daha da önemlisi, yarın Kanada ve Meksika’ya yüzde 25 gümrük vergisi uygulanmaya başlayacak.” diye konuştu.

Otomobil şirketleri ve diğer firmaların yapmaları gereken şeyin fabrikalarını ABD’de inşa etmek olduğunu belirten Trump, bu durumda gümrük vergisi uygulanmayacağını vurguladı.

Trump, “Kanada ya da Meksika’da otomobil fabrikası kuracak olanlara şunu söylemek isterim, bu işi yapanların burada inşa etmeleri çok daha iyi olur çünkü en çok satış yaptıkları pazar biziz.” ifadelerini kullandı.

Tarifeler konusunda Kanada ve Meksika ile gece yarısından önce bir anlaşma yapılıp yapılmayacağına yönelik soruya cevaben Trump, tarifelerin hazır olduğunu ve yarın yürürlüğe gireceğini yineledi.

PARA BİRİMLERİNİ ZAYIFLATANLARA TARİFEYLE KARŞILIK VERİLECEK

Trump, Çin’den ABD’ye büyük miktarlarda fentanil aktığını belirterek, Çin’e de yüzde 10 gümrük vergisine ek yüzde 10 daha tarife getirileceğini kaydetti.

Arjantin ile olası bir serbest ticaret anlaşması düşünüp düşünmediğine yönelik soru üzerine Trump, bu konuya bakacaklarını ifade etti.

Trump, yen veya yuan gibi para birimlerinin zayıflatılmasının ABD’yi dezavantaja soktuğunu öne sürerek, bunu yapan ülkelere karşı tarifeleri yükselteceklerini belirtti.

Çin ve Japonya liderlerini aradığını ve “para birimlerini düşürmeye ve parçalamaya devam edemeyeceklerini” söylediğini aktaran Trump, bunun yapılmasının ABD için adil olmadığını ve bunu gümrük vergileriyle telafi edeceklerini anlattı.

Trump, yüzde 20’ye yükselen Çin’e yönelik tarifelerde ne kadar yükseğe çıkmak istendiğine dair soruya, “Bu para birimleriyle ne yapacaklarına bağlı, misilleme anlamında ne yapacaklarına bağlı ki çok fazla misilleme yapacaklarını sanmıyorum.” yanıtını verdi.

KANADA, YÜZDE 25 GÜMRÜK VERGİSİYLE KARŞILIK VERECEK

Kanada Başbakanı Justin Trudeau, ABD Başkanı Donald Trump’ın Kanada ve Meksika’dan yapılan ithalata yönelik gümrük tarifelerinin bugün başlayacağına ilişkin açıklamasına yanıt verdi.

Kanada’nın, bu haksız kararın cevapsız kalmasına izin vermeyeceğini vurgulayan Trudeau, “Amerikan gümrük tarifelerinin yürürlüğe girmesi halinde Kanada da bugünden itibaren geçerli olmak üzere buna yüzde 25 gümrük vergisiyle karşılık verecek.” ifadesini kullandı.

Trudeau, ABD’nin bu ticari eylemini geri çekene kadar Kanada’nın tarifelerinin yürürlükte kalacağını belirterek, “ABD tarifelerinin sona ermemesi halinde çeşitli tarife dışı önlemleri takip etmek için eyaletler ve bölgelerle aktif ve devam eden görüşmeler içindeyiz.” değerlendirmesinde bulundu.

Başkan Trump, dün yaptığı açıklamada, Kanada ve Meksika’dan ithal edilen ürünlere yönelik yüzde 25 gümrük vergisinin bugün başlayacağını bildirmişti.

ABD ile Çin gerilimi artıyor! Trump, imzayı attı yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

EKREM TEYMUR: TRUMP, MUSK’A KÖKLÜ BİR REFORM YAPMA GÖREVİ VERDİ

ABD Başkanı Donald Trump, ikinci başkanlık dönemine hızlı bir başlangıç yaparak ünlü girişimci Elon Musk’ı kabinesine dahil etti. Bu dikkat çekici gelişmeyi değerlendiren Dr. Ekrem Teymur, Trump’ın Musk’a kamu yönetiminde köklü bir reform yapma görevi verdiğini belirtti.

“TRUMP, DEVLET YÖNETİMİNDE ÖZEL SEKTÖR MANTIĞINI UYGULAMAYI HEDEFLİYOR”

Dr. Teymur, Trump’ın sıra dışı bir lider olduğunu vurgulayarak, “Birinci başkanlık döneminde olduğu gibi ikinci dönemine de beklenmedik kararlarla başladı. Elon Musk’ı kabinesine alarak, devlet yönetiminde özel sektör mantığını uygulamayı hedefliyor” dedi.

ELON MUSK’A YENİ BİR BAKANLIK: KAMU VERİMLİLİĞİ DEPARTMANI (DOGE)

Trump yönetimi, Musk’ın başında olacağı yeni bir bakanlık kurdu: Kamu Verimliliği Departmanı (Department of Government Efficiency – DOGE). Bu yeni departmanın görevi, devlet harcamalarını kontrol altına almak, gereksiz bürokrasiyi ortadan kaldırmak ve kamu hizmetlerini daha verimli hale getirmek olacak. Dr. Teymur, bu konuda şu açıklamalarda bulundu:

“Elon Musk, kamu kurumlarını tek tek inceleyerek gereksiz masrafları tespit edecek. Devletin bütçesi yıllık 6.75 trilyon dolar ve Musk, buradan 2 trilyon dolar tasarruf edilebileceğini düşünüyor. Kamu kurumlarının aşırı şişkin ve verimsiz çalıştığını belirtiyor. Amacı, devlet harcamalarını azaltırken, kamu hizmetlerini daha hızlı ve etkin hale getirmek.”

TWİTTER MODELİ KAMU YÖNETİMİNE UYARLANIYOR

Dr. Teymur, Musk’ın Twitter’ı satın aldıktan sonra yaptığı köklü değişiklikleri hatırlatarak, benzer bir modeli devlet yönetimine uyarlamak istediğini belirtti: “Musk, Twitter’ı satın aldıktan sonra şirketin çalışan sayısını %80 oranında azalttı. Buna rağmen platform sorunsuz çalışmaya devam etti. Şimdi benzer bir verimlilik modelini devlet kurumlarında uygulamak istiyor. Özellikle gereksiz istihdamı ve verimsiz çalışma sistemlerini hedef alacak.”

Dr. Teymur, Elon Musk’ın kamu personeli sayısını azaltma yönündeki planlarına da dikkat çekti: “Devlet dairelerinde büyük binalar var ama içlerinde kimse çalışmıyor. Çoğu memur evden çalışıyor ve ikinci, üçüncü işlerle uğraşıyor. Musk, bu yapıyı tamamen değiştirmek istiyor.”

TRUMP: MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NI KAPATACAĞIM

Dr. Teymur, Trump’ın kamu harcamalarına yönelik eleştirilerini de aktardı: “Trump, basın toplantısında, ABD’nin eğitim harcamalarında dünya lideri olmasına rağmen eğitim kalitesinde 40. sırada olduğunu söyledi ve ‘Bu nasıl mümkün olabilir?’ diyerek tepki gösterdi. Hemen ardından Milli Eğitim Bakanlığı’nı kapatacağını duyurdu. Trump’a göre, eğitimde büyük bütçeler harcanıyor ama kalite artmıyor. Devletin harcamalarını daha verimli hale getirmek istiyor.” Dr. Teymur, bu kararın büyük yankı uyandıracağını ancak Trump’ın geri adım atmayacağını belirtti.

AMERİKAN HALKI BU REFORMLARI DESTEKLEYECEK Mİ?

Dr. Teymur, Kongre’nin bu reformlara direnç gösterebileceğini ancak Amerikan halkının vergi harcamalarının azaltılmasına olumlu bakacağını söyledi: “Amerikan halkı vergilerinin verimli kullanılmasını istiyor. Bu yüzden devletin harcamalarını düşürmeye yönelik her reform geniş destek görebilir.”

Ayrıca, benzer reformların Türkiye’de de yapılması gerektiğini belirten Dr. Teymur şu sözleri ekledi: “Türkiye’de de teknoloji hızla gelişiyor, her şey dijitalleşiyor, yapay zeka birçok süreci kolaylaştırıyor. Buna rağmen memur sayısı azalmıyor, aksine artıyor. Devletin daha verimli çalışabilmesi için kamu reformları kaçınılmaz.Bence Türkiye’ye de bir Elon Musk lazım.”

Dr. Ekrem Teymur: Trump, Elon Musk ile kamu yönetiminde devrim yapmaya hazırlanıyor yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

İçişleri, Enerji, Gaziler İşleri, Tarım ve Sağlık ve İnsan Hizmetleri departmanlarındaki çalışanların işlerine son verildi. ABD medya kuruluşları tarafından bildirilen işten çıkarmalar, Beyaz Saray’a göre Trump ve Musk’ın gönüllü olarak ayrılmaları için teklif ettiği gönüllü işten ayrılma teklifini kabul eden yaklaşık 75.000 çalışana ekleniyor. Bu, 2,3 milyon kişilik sivil iş gücünün yaklaşık %3’üne denk geliyor.

DENEME SÜRESİNDEKİ ÇALIŞANLARIN YARISI KOVULDU

Trump, federal hükümetin çok şişkin olduğunu ve çok fazla paranın israf ve dolandırıcılık için harcandığını söylüyor. Hükümetin yaklaşık 36 trilyon dolar borcu var ve geçen yıl 1,8 trilyon dolar açık verdi ve reform ihtiyacı konusunda iki partili bir anlaşma var.

Ancak Kongre Demokratları, Trump’ın federal harcamalar üzerindeki yasama organının anayasal yetkisine tecavüz ettiğini söylüyor, Kongre’nin her iki kanadında da çoğunluğu kontrol eden Cumhuriyetçi meslektaşları ise bu hamleleri büyük ölçüde destekliyor.

İş kesintilerine ek olarak, Trump ve Musk kariyer çalışanları için kamu hizmeti korumalarını ortadan kaldırmaya, ABD dış yardımlarının çoğunu dondurmaya ve ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı ve Tüketici Finansal Koruma Bürosu CFPB gibi bazı hükümet kurumlarını neredeyse tamamen kapatmaya çalıştı.

Konuya yakın kaynaklardan alınan bilgiye göre, ABD Ormancılık Hizmetleri yaklaşık 3.400 yeni işe alımı işten çıkarırken, Ulusal Park Hizmetleri yaklaşık 1.000 kişiyi işten çıkarıyor.

MEVSİMLİK İTFAİYECİLER İŞE ALINMIYOR

Konuya aşina iki kişi, vergi toplayan Gelir İdaresi’nin önümüzdeki hafta binlerce çalışanı işten çıkarmaya hazırlandığını söyledi. Bu hamle, Amerikalıların gelir vergisi beyannamelerini vermeleri için 15 Nisan’daki son tarihten önce kaynakları sıkıştırabilir.

Diğer harcama kesintileri, hayati hizmetlerin tehlikede olduğu yönünde endişelere yol açtı. Orman yangınlarının Los Angeles’ı harap etmesinden bir ay sonra, kesintilerden etkilenen kuruluşlara göre federal programlar mevsimlik itfaiyecileri işe almayı bıraktı. Eleştirmenler, Trump’ın başkanlığında olağanüstü bir etki toplayan dünyanın en zengin kişisi Musk’ın kaba kuvvet yaklaşımını sorguladılar.

Trump ve Musk, 75.000 federal çalışanı hedef aldı: 9.500 kamu personeli işten çıkarıldı yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.