Ticaret Bakanlığı’na ulaşan görüşlerin değerlendirilmesi neticesinde hazırlanan ilgili 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi hakkında kanunla uyumlu olan yönetmelik Resmî Gazetede yayımlandı.

ÜRETİCİ, TEDARİKÇİ VE PERAKENDE İŞLETMELER ARASINDA TİCARİ İLİŞKİLERLE İLGİLİ DÜZENLEMELERE GİDİLDİ

Üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler arasındaki ticari ilişkilerde karşı tarafın ticari faaliyetlerini önemli ölçüde bozan, makul karar verme yeteneğini azaltan veya normal şartlarda taraf olmayacağı bir ticari ilişkinin tarafı olmasına neden olan faaliyetler, “haksız ticari uygulama” olarak tanımlanarak yasaklandı.

Bu kapsamda;

Karşı tarafın herhangi bir kişiden mal veya hizmet teminine zorlanması,

Kampanya maliyetinin, kampanyalı satış yapmak istemeyen tarafa yansıtılması,

Tarım ve gıda ürünlerinin tedarikinde ticari ilişkinin şartlarının, yazılı veya elektronik ortamda yapılan sözleşmeyle belirlenmemesi,

Sözleşmede tek taraflı değişiklik yapma yetkisi veren veya açık ve anlaşılır olmayan hükümlere yer verilmesi,

Ürün talebini doğrudan etkileyen herhangi bir hizmet verilmediği halde, karşı taraftan prim ve bedel alınması,

Üretim tarihinden itibaren 30 gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünlerine yönelik siparişlerin, ürünün teslim tarihinden önceki 30 gün içinde iptal edilmesi, ürünlerinin tesliminden sonra bozulma gibi maliyetlerin karşı tarafa yansıtılması ve satılamadığı gerekçesiyle iade edilmesi,

İdari ve cezai yaptırımlara veya müşteri şikâyetlerine ilişkin maliyetlerin üretici veya tedarikçiye yansıtılması,

Kamu kurumlarına veya adli mercilere başvuruda bulunulduğu gerekçesiyle karşı tarafa ticari misillemelerde bulunulması,

İşletme ölçeği ile ürün ve faaliyetlerine ilişkin esaslı hususlarda gerçek dışı veya yanıltıcı açıklama veya bildirimde bulunarak karşı tarafın zararına sebep olunması, yasaklanarak, idari para cezasına bağlandı.

 ÜRETİCİ, TEDARİKÇİ VE PERAKENDE İŞLETMELER ARASINDA TARIM VE GIDA ÜRÜNLERİNİN TEDARİKİNDE ÖDEME SÜRELERİ KISALTILDI

Yönetmelik ile üretim tarihinden itibaren 30 gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünlerinin tedarikinde tarafların ölçeğine bakılmaksızın ödeme süresi “45 gün” olarak belirlendi. Ürünlerin tedarikinde ‘alacaklının küçük, borçlunun orta veya büyük ölçekli’ ya da ‘alacaklının orta, borçlunun büyük ölçekli’ olması durumlarında;  alacaklının borçludan ölçeğinin daha küçük olması durumunda küçük ölçekli işletmeyi korumak amacı ile bu süre “30 gün” olarak belirlendi.

Ayrıca düzenleme ile üretim tarihinden itibaren 30 gün içinde bozulmayan tarım ve gıda ürünlerinin tedarikinde alacaklının küçük, borçlunun orta veya büyük ölçekli ya da alacaklının orta, borçlunun büyük ölçekli olması durumlarında 60 gün olarak belirlendi.

Söz konusu bu düzenleme ile, ödemeler konusunda taraflar arasında ihtilafların azaltılması, vade kısalması ile üreticinin veya tedarikçinin nihai fiyat belirlenirken  finansman maliyetinin ve fiyatların düşürülmesi hedefleniyor.

VATANDAŞLARIN GLÜTENSİZ, LAKTOZSUZ VE BENZERİ ÜRÜNLERE ULAŞMASININ KOLAYLAŞTIRILMASI HEDEFLENDİ

Glütensiz, laktozsuz, düşük proteinli ve benzeri özelliklere sahip gıda ürünlerine ilişkin arzın artırılması ve talebin karşılanmasını desteklemek amaçlandı. Bu kapsamda Ticaret Bakanlığı’na, işletme konusu hızlı tüketim mallarının satışı ve şube sayısı 200’den fazla olan zincir mağazalara, 250 metrekareden fazla satış alanına sahip şubelerinde uygulanmak üzere, tıbbi beslenme tedavisi gerektiren hastalıklara yönelik gıda ürünü satış yükümlülüğü getirme yetkisi verildi.

1 Ocak 2024 tarihinde yürürlüğe girecek olan bütün bu düzenlemeler uyarınca, perakende ticaretin üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler arasındaki ticari faaliyetleri düzenlerken, tıbbi beslenme tedavisi gerektiren vatandaşlarımızın glütensiz, laktozsuz ve benzeri özelliklere sahip ürünlere ulaşmasının da kolaylaştırılması amaçlanıyor.

Bakanlık duyurdu! Perakende ticarette kurallar belirlendi yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

Milliyet.com.tr’ye açıklamalarda bulunan Arabulucu Avukat Umut Metin şu ifadeleri kullandı: “75 günlük süre içerisinde açılan toplam dava 9 bin. Bu daha önce 63 bin seviyesindeydi. Arabuluculukla birlikte bu sayı 9 bine geriledi. Arabuluculuk 53 bin davayı engellemiş oldu.

Yapılan başvuru sayısı 62 bin 348. Bunun 17 bin 200 ünde anlaşma var. 9 bininde anlaşmama var. Her 3 başvurudan ikisinde anlaşma olduğunu görüyoruz.

Daha önce milliyet.com.tr’ye yaptığım açıklamalar sırasında arabuluculuk ile anlaşma oranı %50 düzeyindeydi ve bu oranın yukarı çıkacağını öngörmekteydim. Şu an %70 e varan bir anlaşma oranı var.

Özellikle kiraya verirken ev sahibi kirayı güven içerisinde almak istiyor. Bu nedenle gelirinden şüphe duymadığı birini kefil almak istiyor. Bu bazen eşin kefil olması oluyor, bazen kişinin abisi, yakını, iş arkadaşı olabiliyor. Geçmişten gelen alışkanlıklarla birlikte bu kişilerin memur olması da istenebiliyor.

‘KEFİLİN ARABULUCULUKTA BULUNMASI İHTİYAÇ’

Bu çok olağan bir şey. Bu tür kefillere ilişkin uyuşmazlıklar başıma geldi. Kiracının abisi kefil olmuştu. Arabuluculuk görüşmelerinde bulunmak zorunda kaldı. Kira bedeli tartışması kefilin de bir ödeme yükümü olup olmayacağını ortaya çıkarabiliyor. Kira alacağı meselesinde kefilin arabuluculuk görüşmesinde bulunması ihtiyaç. Burada başvuran tarafın iradesine de bağlı. Mülk sahibi başvurduysa kefile ilişkin başvuruya gerek olmayabilir. Eğer kefil başvurursa da taraf olarak kiracının yanında yer alır.

KİRA ÖDENMEZSE SORUMLULUK KEFİLE Mİ AİT?

Burada sorumluluk iki kişiye ait. Hem kefile hem kiracıya aittir. Mülk sahibi icra takibi başlatılabilir. Kiracı ve kefili taraf olarak gösterebilir. Arabuluculuk görüşmelerinde mülk sahibi hem kefili hem kiracıyı taraf olarak gösterip alacağını talep edebilir.

KİRA SÖZLEŞMESİNDE KEFALET DETAYI: EL YAZISIYLA VERİLMELİ

Kefalet bağımsız yazılı bir şekilde verilebilir. Kira sözleşmesinin altına el yazısı olmak şartıyla verilebilir. Borçlar kanunundaki değişiklikten sonra artık kefaletin el yazısı ile olması gerekiyor. Kira sözleşmesinde yazılacak bir hükümle kefalet olmaz ayrı bir kağıt üzerinde beyanla ya da kira sözleşmesinin alt tarafında kefaletin niteliği yazılarak borcu kefil olarak üstleniyorum demesi gerekir.

ARABULUCULUK ÖRNEĞİ: KİRADA ANLAŞARAK TAHLİYE

Arabuluculukla ilgili çok farklı ilginç olaylar bize intikal ediyor. Bir tanesi de şu: Mülk sahibi kiracısına karşı tepkiliydi, gerçekten bir ihtiyacı vardı. Evladının ihtiyacı olduğunu söylüyordu. Evladı yurt dışında eğitim alıp ülkeye dönmüştü ve bir eve ihtiyacı vardı. Evin niteliği ve konumu da çocuklarının yaşayacağı bölgeye yakındı. Kiracı bu talebi karşılayamayınca aralarında sertleşme oldu.

Kiracı kendi kiracısını çıkartmakla ilgili bir süreç yürütüyor. Burada arabuluculukla taraflar birbirini anlar hale geldi. Mülk sahibi elindeki tahliye taahhüdünü işleme koymuştu. Taraflar arasında şöyle bir anlaşma noktasındayız. Yeni tahliye taahhüdü verilecek. Kira bedeli bir miktar düzenlenecek. Taraflar birbirlerine karşı jest yapmak adına kirada ara artış yaparak bir anlaşmaya doğru ilerliyorlar.

İŞ YERİ ÖRNEĞİ: ‘DÜKKANI KÜÇÜLT, KİRAYI ZAMSIZ ÖDE’

Diğer bir arabuluculuk örneği de şu: İş yeri ile ilgili bir uyuşmazlıkta bir caddede geniş bir mağazayı düşünün. Kira bedeli konusunda taraflar arasında uyuşmazlık çıkmıştı. Mülk sahibi ve kiracı yan yana iki dükkan işletiyordu. Mülk sahibi de bir işletme sahibiydi ve fazla alana ihtiyacı vardı. Mülk sahibinin kullandığı alanın genişletilmesi, kiracının ise kirasını artırmaksızın alanının daraltılması gibi bir çözüm üretildi. Bu tür uyuşmazlıklar mahkemede üretilemez. Arabuluculuğun en güzel yanı çok farklı alternatiflerle anlaşmaya imkan vermesidir.”

Milliyet

Ev sahibi ve kiracılar dikkat: Taraflar birbirini anlar hale geldi! Kirayı zamsız öde teklifi yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

Erhan Mataracı, katma değeri yüksek üretimde Türkiye’de üretimin ‘yok denecek kadar az’ olduğuna dikkat çekti. ENR News Record dergisi tarafından yapılan araştırmada dünyadaki en büyük 250 müteahhitlik firması arasında, Türkiye’den 42 şirket olduğuna vurgu yapan Mataracı, bu firmaların dünyanın her yerinde teknoloji üreten firmaların ‘işçisi olarak’ çalıştığını söyledi. Mataracı, ” Asya’da yapılan bir projenin finansmanı Avrupalı bir firma tarafından yapılıyor, projenin müşavirliği yine Avrupalı bir firma tarafından yapılıyor ve işçiliği Türk firmalara ait” diye konuştu.

“Katma değeri yüksek üretimde Türkiye’de üretim yok denecek kadar az” diyen Mataracı, Türkiye’deki su altyapısı projelerinin yapılamamasını, Türkiye’de üretimi kısıtlı olan veya hiç olmayan malzemelerden kaynaklandığına dikkat çekti. Konu ile ilgili Mataracı, şu görüşü dile getirdi:

“Gelecekte yine mezarımız olabilir”

“6 Şubat’ta gerçekleşen Kahramanmaraş merkezli deprem ve 15 Mart’ta Şanlıurfa ve Adıyaman şehirlerimizde meydana gelen sel felaketinden hiçbir ders almamışız gibi görünüyor. Bu felaketlerden sonra almamız gereken derslerin başında, Türkiye’nin inşaat ve üretim alanlarında yeterli derecede iyi olmaması ve bir kontrol mekanizması olmaması geliyordu. Esas ilgilenmemiz gereken problemi bırakıp herkes kendi işinin dışında inşaat teknolojileriyle ilgili bilgileri araştırmayı başladı. Birçok ders çıkarmamız gerekirken, bu felaketleri de siyasi ve güncel tartışmalar halinde yaşadık. Üstelik, depremin üzerinden henüz 2 ay geçmiş olmasına rağmen, yapılan hataların her gün tekrar edildiğine yeni projelerde şahit oluyoruz. Seçim atmosferine tamamen girildiği bu günlerde bir taraf hızlıca inşaat projeleri gerçekleştirirken diğer taraf ne hızda bir yapılanmaya gidileceğinden bahsediyor. Aynı hataların tekrar edilmesi durumunda yapılan binalar gelecekte yine mezarımız olabilir.

“Türk firmalar işçi olarak çalışıyor”

Ülkemizin yapması gereken öncelikli iş, her mühendislik alanında ciddi bilirkişilerin olduğu komisyonlar kurmak ve teknoloji anlamında Türkiye’yi ileri taşımak…Bu çalışmalar belki bir süreç gerektirebilir ama temeli sağlam çalışmalar yapabilmemizin tek yolu budur. ENR News Record dergisi tarafından, her yıl dünyanın en büyük 250 müteahhit firması açıklanıyor. 2022 senesinde bu listede Türkiye’den tam 42 firma var. Yani tüm dünya ülkelerini kattığımız bir listenin yüzde 20’ye yakını sadece Türk firmalardan oluşuyor. Bu görünüşte iyi olabilir ancak detaylı düşündüğümüzde Türk firmalarının dünyanın her yerinde teknoloji üreten firmaların işçisi olarak çalışması durumunu göz ardı etmemeliyiz.

“En az kar eden firmalar yine Türk firmaları oluyor”

“Dışarıdan gerçek gelirler elde etmediğimiz sürece yapılan ekonomik çalışmalar netice vermiyor”

İnşaat anlamında mühendislik altyapımızın eksikliğinin sebep olduğu başka bir durum ise Türkiye’deki ileri teknoloji gerektiren projelerin hemen hepsinin yabancı yükleniciler tarafından yapılması…Türkiye dünyanın en önemli boğazlarından iki tanesine sahipken ve sayısız akarsu barındırırken, Boğaz köprülerini yaparken hep yabancı firmaların yol göstermesine ihtiyaç duymuş. Ülkemizin en değerli inşaat firmaları da bu projelerde yabancı firmaların alt yüklenicileri olarak yer almışlar. Yine bu projelerin de esas karları yabancılara verilmiş. Başka örnekler vermek gerekirse, şu an yapılan Nükleer Santral projeleri Ruslar tarafından yapılıyor, son yıllarda yapılan önemli Rafineri projelerini İskoçya asıllı firmalar yönettiler. Doğu Anadolu bölgemizdeki altın madeni projeleri Avustralyalı firmalar tarafından, köprülerimiz ve tüp geçitlerimiz Japon ve Koreli firmalar tarafından yapılıyor. Bu örnekler daha da çoğaltılabilir. Mühendislik ve teknoloji alanında çalışmaları artırıp hem ülke içinden hem dışarıdan gerçek gelirler elde etmediğimiz sürece yapılan ekonomik çalışmalar netice vermiyor.

“Teknoloji ve mühendislik üretilmeli”

Faiz politikaları, döviz politikaları gibi politikalarında, içinde bulunduğumuz ekonomik duruma çare olamaması tam olarak katma değerli ürün üretemememizden kaynaklanıyor. Hiçbir değer üretip, içeriye para sokamayan bir şirket en iyi finansçılarla çalışsa bile günün sonunda batacağı gibi, Türkiye’de ekonomik alanda bütün hamleleri denemesine rağmen teknoloji ve bilim de ilerlemek konusunda yeterli çabayı göstermediği için yol kat edemiyor. Bu konuyla ilgili en iyi örnek, bütün Avrupa bir ekonomik kriz yaşarken, dimdik ayakta duran Almanya’dır. Almanya’nın sarsılmamasının sebebi, uzun yıllardır tüm çabasını mühendislik ve teknoloji alanına harcıyor olmasıdır. Türkiye hem ekonomik kalkınma hem insan hayatının güvende olması için bütün gücünü teknolojik alanda ilerlemeye harcamalıdır. Teknoloji ve mühendislik üretip bu katma değerleri hem içeride kullanarak daha güvenli bir yaşam sağlamalı hem de dünyaya satıp ekonomik değer oluşturmalıdır.

Malzeme Mühendisi Erhan Mataracı: Aynı hatalar tekrar edilirse, yapılan binalar gelecekte yine mezarımız olabilir yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.