Başta “Türkçe Büyük Dil Modeli”ni geliştirmek olmak üzere hem bilimsel kapasitenin güçlendirilmesi hem de üretken yapay zeka modellerinin desteklenmesi için adımlar atılması planlanıyor. Bu alanda, Türkiye’de veri işleme ve yüksek başarımlı hesaplama kapasitesini güçlendirmek üzere “Yapay Zeka Süper Bilgisayar Yatırım Programı” öncelikli olarak ele alınacak.

Bu doğrultuda atılan adımlardan ilki yapay zeka ekosisteminin hızlı gelişimini desteklemek amacıyla başlatılan Süper Bilgisayar Yatırım Programı oldu. Bununla 80 binden fazla işlemci çekirdeği, 312 GPU kartı ve 14 Petabayt yüksek başarımlı depolama alanına sahip Türkiye’nin en yüksek kapasiteli muhteşem bilgisayarı ARF, TÜBİTAK bünyesinde devreye alınmıştı. ARF muhteşem bilgisayarı, üst düzey 40 bin dizüstü bilgisayarın sağladığı hesaplama gücüne yakın bir kapasiteyle kullanıcılara bilimsel çalışmalarda çığır açacak yeni fırsatlar oluşturdu.

Şimdi de ARF harika bilgisayarıyla entegre edilmek üzere bir kuantum bilgisayar alımı planlanıyor. Bu bilgisayar, harika iletken kubitlere dayalı bir mimariye sahip olacak ve en az 20 fizikî harika iletken kubit içerecek.

Üniversiteler, kamu ve özel bölümün yapay zeka teknolojileri geliştirmesi ve bunlara ahenk sağlayabilmesi ismine kıymetli bir altyapı olan ARF’ın mevcut kullanımının yaygınlaşması için yeni politika ve mekanizmalar oluşturulacak. Böylece Türkiye’nin yapay zeka konusunda atılım yapması bekleniyor.

TÜRKİYE’NİN SÜPER BİLGİSAYARLARI

ARF, Türkiye’nin bilgi sürece altyapısını güçlendirmek için yüksek başarımlı hesaplama ve bilgi depolama alanı sağlayan “Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı”nda (TRUBA) kullanıma açılmıştı.

TRUBA, özel dal, kamu ve üniversitelerin gereksinim duyduğu yüksek performanslı hesaplama kapasitesi sağlıyor. Direkt sıvı soğutma teknolojisine sahip ARF sistemi, Türkiye’de iklim modelleme, biyoteknoloji, temel bilimler, tıp bilimleri üzere hesaplamalı bilimler alanında akademi, kamu ve özel kesim araştırmacılarına hizmet veriyor, geleceğe yönelik yenilikçi tahliller geliştirilmesine imkan tanıyor.

Türkiye, TRUBA Bilgi Merkezi ve ARF Hesaplama Kümesi ile bilimsel araştırma yetkinliklerine yeni bir boyut kazandırıyor ve global ölçekte rekabet gücünü artırıyor.

TÜBİTAK bunun yanında, teknoloji ve araştırma ekosistemine, EuropHPC Programı kapsamında ortak olduğu İspanya’da kurulu MareNostrum5 altyapısına erişim imkanı sunuyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının desteğiyle TÜBİTAK ULAKBİM’in ortak olarak yer aldığı Türkiye, İspanya ve Portekiz’in katılımından oluşan konsorsiyum tarafından kurulan ve işletilen MareNostrum5 süper bilgisayarı, Kasım 2024’te açıklanan Top500 listesinde dünya sıralamasında 35’inci sırada yer aldı. MareNostrum5 sistemi EuroHPC Ortak Teşebbüsü erişim davetleri ve ulusal erişim müracaatlarıyla tüm kesimlerden araştırmacılara hizmet veriyor.

ARF kümesinin ikinci faz alımı olan yeni yapay zeka kümesi ARF-ACC sistemi ise yapay zeka teknolojileriyle çalışan araştırmacılar için hesaplama kaynağı sunuyor.

KAMU VE ENDÜSTRİYE “SÜPER BİLGİSAYAR” GÜCÜ

Ayrıca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının dayanağı ile TÜBİTAK’ın ortak olarak yer aldığı BSC Yapay Zeka Fabrikası (BSC-AIF), EuroHPC Ortak Teşebbüsü tarafından desteklenecek birinci 7 yapay zeka fabrikasından biri olarak kabul edildi.

MareNostrum5 sisteminin yapay zeka optimize harika bilgisayar olarak güncellenmesiyle sanayi ve kamu yapay zeka ekosisteminin ivmelendirilmesi hedefleniyor.

Türkiye yapay zekada atılım yapacak! Kuantum bilgisayar entegre edilecek… yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TÜBİTAK Marmara Teknokent’te (MARTEK) Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı İmza Töreni’ne katıldı. Bakan Kacır, “4. Sanayi Devrimi çağında, inovasyon ve yenilikçi yaklaşımlarla değer üretme başarısı ülkeleri, firmaları bir adım öne taşıyor. Özellikle yapay zeka, veri işleme ve veri analizi kabiliyetleriyle akıllı üretim sistemlerinden, akıllı tarıma, iklim değişikliğinden, eğitim ve finans teknolojilerine kadar her alanda bugünün ve yarının problemlerinde inovasyon, verimlilik ve rekabetin itici gücü haline geliyor, endüstrileri dönüştürüyor.

Kuantum hesaplama, biyoteknoloji gibi derin teknolojilerle iç içe gelişmesi ise mevcut ve potansiyel etkilerini üssel olarak artırıyor. Yapay zeka sağladığı fırsatlar ile birlikte farklı sınamaları da beraberinde getiriyor” dedi.

“SON 21 YILDA YAPAY ZEKA ALANINDA 3 BİN 700’DEN FAZLA PROJE VE BİN 300’DEN FAZLA KİŞİYE 6,7 MİLYAR LİRA DESTEK VERDİK”

Yapay Zekâ Enstitüsü’nü TÜBİTAK bünyesinde kurduklarını söyleyen Bakan Kacır, “TÜBİTAK burs ve destek programları kapsamında son 21 yılda yapay zeka alanında 3 bin 700’den fazla proje ve bin 300’den fazla kişiye 6,7 milyar lira destek verdik. Bugün yapay zeka alanında teknoparklarımızda 2 bin 300’den fazla firma faaliyet gösteriyor. 203 Ar-Ge merkezimizde de yapay zeka projeleri yürütülüyor. Yenilikçi teknolojilerde söz sahibi olmanın anahtarı, nitelikli insan kaynağı. Bizim en büyük gücümüz genç ve dinamik nüfusumuz.

Milyarlarca dolarlık küresel teknoloji firmalarının kurucularına ve ekiplerine baktığımızda gençleri görüyoruz. Eğer ülke olarak kendi gençliğimize erken yaşta doğru yetkinlikleri kazandırabilirsek Millî Teknoloji Hamlesi yolculuğumuzda hedeflerimize daha hızlı bir şekilde ulaşacağız. Bu anlayışla, ülkemizi Türkiye Yüzyılı’na taşıyacak her adımın odağına, insan kaynağımızı alıyoruz” diye konuştu.

“İSTANBUL VE KOCAELİ’DE YENİ NESİL YAZILIM EĞİTİMİ VEREN 42 YAZILIM OKULLARINI AÇTIK”

Gençlere verilen eğitimlerden bahseden Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, “Dene-yap teknoloji atölyelerimizde ve bilim merkezlerimizde gençlerimize yapay zeka eğitimleri veriyoruz. Dünyanın en büyük havacılık, uzay ve teknoloji festivali TEKNOFEST’te gençlerimizin geleceğin teknolojileri üzerinde çalışmalarını desteklemek adına yapay zekâ temelli yarışmalar düzenliyoruz. Kalkınma ajanslarımızın desteğiyle İstanbul ve Kocaeli’de yeni nesil yazılım eğitimi veren 42 yazılım okullarını açtık. Bu okullarda öğrencilerimize uluslararası standartlarda, ücretsiz yazılım eğitimi sunuyoruz.

Ayrıca, Türkiye Açık Kaynak Platformu ile açık kaynak yazılım ürünleri geliştirirken, nitelikli yazılımcı sayımızı artıran projeleri de hayata geçiriyoruz. ‘Sektör Kampüste’ programında 10 binden fazla üniversite öğrencimiz blok zincir teknolojisi ve uygulamaları, yapay zeka ile öneri sistemleri, endüstride dijital dönüşüm ve ileri imalat uygulamaları gibi alanlarda sektör profesyonellerinden eğitim alıyor. Veri işleme altyapılarının yapay zeka dünyasındaki yerinin öneminin farkındayız” şeklinde konuştu.

“YENİ SÜPER BİLGİSAYARIMIZ TÜRKİYE’NİN DEĞİL, DÜNYANIN EN HIZLI VE GÜÇLÜ BİLGİSAYARLARINDAN BİRİ OLACAK”

Süper bilgisayarları devreye alacaklarını söyleyen Bakan Kacır, “Yüksek başarımlı hesaplama ve veri depolama alanı sağlayan ulusal merkezimiz Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı TRUBA’da yeni süper bilgisayarımızı devreye alıyoruz.

Yeni süper bilgisayarımız 56 bin 448 işlemci çekirdeği, 126 terabayt bellek kapasitesi ve 500’den fazla sunucusuyla sadece Türkiye’nin değil, dünyanın en hızlı ve güçlü bilgisayarlarından biri olacak. Yapay zeka alanında yapılacak çalışmalardaki kapasitemizi 5 kat artıracak. Yapay zeka alanında yetkinliklerimizi artırmanın yanında yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesi ve sorumlu şekilde kullanımı için uluslararası iş birliklerinde aktif rol üstleniyoruz” ifadelerini kullandı.

“İHTİYAÇ DUYULAN İNSAN KAYNAĞININ YETİŞTİRİLMESİNİ SAĞLIYORUZ”

Türkiye’nin geçen yıl Yapay Zeka Küresel Ortaklığı’nın (GPAI) üyesi olduğunu aktaran Mehmet Fatih Kacır, “Geçtiğimiz yıl katıldığımız 7,5 milyar avro bütçeli Dijital Avrupa Programıyla da yüksek başarımlı hesaplama ve yapay zekada stratejik altyapıların kurulumunu ve bu alanlarda ihtiyaç duyulan insan kaynağının yetiştirilmesini sağlıyoruz.

Bu programla birlikte 5 Avrupa Dijital İnovasyon Merkezini (ADİM) de ülkemizde kuruyoruz. ADİM’ler sanayimizin, KOBİ’lerimizin, üniversitelerimizin ve kamu kurumlarımızın teknolojik yetkinliklerini güçlendirecek. Girişimcilerimize, araştırmacılarımıza Avrupa Birliği bünyesindeki altyapılara erişim imkanı sağlayacak” dedi.

“MARENOSTRUM 5’İN AÇILIŞI GERÇEKLEŞTİ”

Bakan Kacır, “Barselona Süper Bilgisayar Merkezi bünyesinde, orta ve yüksek segmentte yaklaşık 380 bin dizüstü bilgisayara eşdeğer güçte ve toplam 314 petaflop performansa sahip olan MareNostrum 5’in açılışı gerçekleşti. Dünya sıralamasında 8. sıraya yerleşen bu süper bilgisayar, yapay zekadan iklim değişikliğine, yenilenebilir enerjiden sağlık bilimlerine kadar geniş bir alanda bilim insanlarımıza ve endüstrimize hizmet edecek.

Türkiye olarak EuroHPC Ortak Girişimine katılımımız sayesinde, TRUBA ulusal süper bilgisayar hizmetine ek olarak dünyanın sayılı süper bilgisayarlarından biriyle doğrudan çalışma ayrıcalığına sahibiz. Şubatta genel kullanıma açılacak olan bu sistem, bilim ve teknoloji alanında ülkemize dünya çapında yeni kapılar açacak. Yapay zekada daha fazla sayıda milli ve özgün projenin geliştirilmesi ve bu projelerin ticarileştirilerek özel sektörün kullanımına taşınması her zaman temel önceliğimiz” diye konuştu.

“17 KONSORSİYUM PROJESİNE 55 MİLYON TL’NİN ÜZERİNDE BÜTÇE İLE DESTEK SAĞLAYACAĞIZ”

Yapay Zeka Ekosistem Çağrıları Programı ile tüm yapay zeka ekosistemini, açık inovasyon ve birlikte geliştirme yaklaşımıyla harekete geçirdiklerini aktaran Kacır, “Ekosistemde katalizör görevi üstelenen bu programla, yapay zeka çözümlerine ihtiyaç duyan şirketlerimizin, bu alanda teknoloji geliştiren yerli KOBİ’lerimizin ve araştırma merkezlerimizin ortak konsorsiyum projelerini destekliyoruz. Bu kapsamda ilk çağrımızda, 4 tematik alandaki 10 konsorsiyuma toplam 18 milyon TL destek sağladık.

Bugün de 2’nci çağrımız çerçevesinde akıllı üretim sistemlerinden, akıllı tarım, gıda ve hayvancılığa, iklim değişikliği ve sürdürebilirlikten, akıllı eğitim ve finans teknolojilerine kadar 5 tematik alanda 17 konsorsiyum projesine 55 milyon TL’nin üzerinde bütçe ile destek sağlayacağız. Konsorsiyumların kurulmasında aktif rol alan Yapay Zeka Enstitümüz, ürün ve çözümlerin geliştirilmesinde de katkı sağlayacak ve oluşan bilgi birikiminin ekosisteme hızlı bir şekilde aktarılmasını sağlayacak.

Destek programımız sayesinde önümüzdeki dönemde yapay zekâ uygulamalarıyla ülkemizde veriden daha fazla değer üretildiğine hep birlikte şahit olacağız. Çağrılarımıza başvurup desteklenmeye hak kazanan tüm paydaşlarını tebrik ediyorum” şeklinde konuştu.

Konuşmadan sonra imzalar atıldı. Programa bakanın yanı sıra Kocaeli Valisi Seddar Yavuz, TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Hasan Mandal, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın, ilçe belediye başkanları, milletvekilleri ve çok sayıda davetli katıldı.

Bakan Kacır: Yeni süper bilgisayarlar Dünyanın en güçlüsü olacak! yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.