İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB), 2024 yılı için yatırım ve hizmetlere ayırdığı toplam bütçe, 516 milyar TL’ye ulaşıyor. Konsolide olarak yarım trilyon lirayı aşan İBB bütçesinde belediye şirketlerinin payı 222 milyar TL olacak. Bu yıl, geçmiş 5 yılın toplam bütçesinin büyüklüğüne ulaşan İBB bütçesinde iştirakler dahil yatırıma 145 milyar lira ayrıldı.

Toplam bütçe gelirlerinin 178 milyar 500 milyon lira; bütçe giderlerinin 213 milyar 500 milyon lira olarak belirlendiği İBB’de, 2024 yılında hizmet ve yatırımlar için 35 milyar lira finansman sağlanması öngörüldü.

2024 verilerine göre, Türkiye’de yerel yönetimler eliyle yapılacak bütün yatırımların dörtte birini İstanbul gerçekleştirecek. İBB’nin bu yılki bütçesinde raylı sistem yatırımları yüzde 55 artışla 33.3 milyar liraya çıkarken, “yoksullukla mücadele” ve “Adil İstanbul” çalışmalarına 14 milyarı aşkın kaynak ayrıldı. İstanbul ulaşımının kilit kurumu İETT’nin 2024 mali bütçesi ise 29.4 milyar lira olarak onayladı. İBB’nin bu yılki bütçesi; Ulaştırma, Tarım, İçişleri, Aile, Çevre gibi bakanlıkları geride bıraktı. Deprem alanındaki çalışmalar için de İBB’nin 2024 bütçesinde 10 milyar 623 milyon lira kaynak ayrıldı. İBB’de otobüs taşımacılığı için 30 milyar lira, deniz taşımacılığı için ise 33.5 milyar liralık destek öngörüldü.

ABB’ye 92 milyar lira

Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB) ve bağlı kuruluşlarının 2024 mali yılı bütçesi ise 92 milyar lira olarak kabul edildi. Bütçe içinde ASKİ’nin payı 19 milyar 500 bin lira, EGO’nun payı ise 16 milyar 500 bin lira oldu. ABB bu yıl, sosyal güvenlik ve sosyal yardımlar için 5.2 milyar lira ayırırken, yatırım programına göre yol ve asfalt için hizmet alımına 3.5 milyar lira, Mamak metrosu yapımına 3 milyar lira, parkların revizyonuna 500 milyon lira tahsis edildi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2024 yılı bütçesi de 45.1 milyar TL olacak. İzmir’in belediye bütçesinin 18 milyar 623 milyon TL’si yatırımlara, 15.7 milyar lirası genel kamu hizmetlerine ayrıldı. 45 milyar liralık gider bütçesine karşı 39.8 milyar lira geliri öngörülen belediyenin 5.3 milyar lira borçlanması öngörülüyor.

Milliyet

Büyükşehirler dev bütçelere hükmedecek yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığından alınan bilgilere göre, programda, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kuruluşlar, KİT’ler, özelleştirme kapsamındakiler, döner sermayeli kuruluşlar ve sosyal güvenlik kuruluşlarının yatırım projeleri yer aldı. Mahalli idarelerin ise yalnızca dış krediyle finanse edilen projelerine programda yer verildi.

2024 Yılı Yatırım Programı, 12’inci Kalkınma Planı’nda bulunan temel politikalar, 2024-2026 Dönemi Orta Vadeli Program’da yer alan politika, öncelik ve bütçe büyüklükleri dikkate alınarak hazırlandı.

Yatırım Programı’ndaki projelerin belirlenmesinde azami oranda seçici olunarak, 12’nci Kalkınma Planı’nda öngörülen projeler, deprem riski nedeniyle başlanması zaruret arz eden projeler ile toplumsal ve ekonomik etkisi güçlü olup ivedilikle ekonomiye kazandırılması gereken projelere öncelik verildi.

PROGRAMDA YER ALAN PROJELERE YAKLAŞIK 1 TRİLYON 7 MİLYAR LİRA ÖDENEK

2024 yılında Yatırım Programı’nda yer alan 3 bin 799’u ana proje olmak üzere 12 bin 41 projeye yaklaşık 1 trilyon 7 milyar lira ödenek tahsis edildi.

2024 Yılı Yatırım Programı’nda kamu kurumları tarafından yürütülecek projelerin toplam tutarı 7,3 trilyon lira oldu. 2023 yılında 4 bin 704 proje tamamlanırken 2024 Yılı Yatırım Programı’na 4 bin 108 yeni proje dahil edildi. Bu projelerin 980’i çok yıllık, 3 bin 128’i ise bir yıl içerisinde tamamlanacak projeler olarak yer aldı.

Program kapsamındaki öngörülen yatırımın yüzde 71,5’inin Merkezi Yönetim Bütçesi kapsamındaki kuruluşlar, yüzde 36’sını KİT’ler ve özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar, yüzde 1,8’inin ise döner sermayeli kuruluşlar ve sosyal güvenlik kuruluşları tarafından gerçekleştirilmesi planlandı.

Programda deprem tedbirlerine yönelik olarak toplam 510 milyar lira tutarında projeye yer verildi. Bu projeler kapsamındaki 2024 yılı ödeneklerinin yaklaşık yüzde 28’i eğitim sektörüne, yüzde 23’ü sağlık sektörüne, yüzde 13’ü ulaştırma-haberleşme sektörüne ayrıldı. Ayrıca deprem projelerine ayrılan söz konusu ödeneklerin yanı sıra bütçede cari transferler altında yürütülen yatırım nitelikli harcamalar ile cari nitelikli diğer harcamalar dikkate alındığında deprem tedbirlerine yönelik olarak merkezi yönetim bütçesinden tahsis edilen toplam ödenek tutarı 1,028 milyar liraya ulaşıyor.

YATIRIMDAN EN YÜKSEK PAY ULAŞTIRMA VE HABERLEŞME İLE EĞİTİME

2024 Yılı Yatırım Programı kapsamındaki yatırım ödeneğinden en yüksek payı yüzde 31,7 ile ulaştırma-haberleşme sektörü yatırımlarının aldığı görüldü. Bu yıl ulaştırma sektörü yatırımları için yüzde 162 artışla 319 milyar lira ödenek tahsis edildi. Özellikle demir yolu yük ve yolcu taşımacılığının geliştirilmesi amacı doğrultusunda Ankara-İzmir Yüksek Standartlı Demiryolu projesine 27,5 milyar lira, Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep Yüksek Standartlı Demiryolu projesine 16,3 milyar lira ve Halkalı-Kapıkule Hızlı Tren projesine 14,2 milyar lira ödenek sağlandı.

Bu sektörü yüzde 15’lik pay ile eğitim sektörü takip etti. Eğitim sektörü yatırımları için 2024 yılında yüzde 147 artışla 150,8 milyar lira ödenek tahsis edildi. Temel eğitime 99,5 milyar lira ödenek ayrıldı.

Yatırım ödeneklerinde yüzde 10,5 paya sahip olan madencilik sektörüne bu yıl yüzde 34 artışla 106 milyar lira, yüzde 7,5 paya sahip olan enerji sektörüne ise yüzde 70 artışla 75,7 milyar lira ödenek ayrıldı. Söz konusu sektörlerde proje bazında önemli gelişmelerin kaydedilmesi bekleniyor.

Karadeniz’deki 710 milyar metreküplük doğal gazın üretilmesine ve sahanın üretim kapasitesinin artırılmasına yönelik olarak yürütülen Sakarya Doğal Gaz Sahası Geliştirme Projesi’nde çalışmalara hızla devam ediliyor. Bu projeye 46 milyar lira ödenek tahsis edildi. Enerjide dışa bağımlılığın azaltılması amacıyla yürütülen diğer doğal gaz ve petrol arama ve üretim faaliyetleri için ise 53,8 milyar lira ödenek tahsis edildi.

DSİ, 130 BİN HEKTAR ALANI SUYLA BULUŞTURACAK

Yatırım ödeneklerinden yüzde 10’luk pay alan tarım sektörüne bu yıl yüzde 132 artışla 101 milyar lira ödenek tahsis edildi. Tarımsal sulama yatırımları kapsamında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne tahsis edilen 51 milyar lira ödenekle yaklaşık 130 bin hektar alanın sulamaya açılması planlanıyor. Ayrıca taşkın koruma projelerine de 22,9 milyar lira ödenek ayrıldı.

Diğer taraftan, orman yangınlarıyla mücadele kapsamında Orman Genel Müdürlüğü hava taşıt filosuna bu yıl 4 adet küçük yangın tanker uçağı ile 1 adet yangın söndürme helikopteri katılacak.

SAĞLIK YATIRIMLARINA AYRILAN ÖDENEK 82,7 MİLYAR LİRA

Sağlık sektörünün bu yıl yatırımlarından aldığı pay yüzde 9,4 olarak gerçekleşti. Fiziki altyapıda, hizmete erişimde ve hizmet kalitesinde sağlanan ilerlemenin daha da geliştirilmesi ve bölgesel farklılıkların azaltılması amacıyla Sağlık Bakanlığına yüzde 152 artışla tahsis edilen 82,7 milyar lira ile bu yıl 16 bin 822 yatak ve 486 ünite hizmete alınacak. Ayrıca 19 bin 250 yatak kapasiteli 17 şehir hastanesinin yapımına devam edilecek ve bu hastanelerden 6 bin 450 yatak kapasiteli 6 proje tamamlanarak hizmete alınacak.

Yatırımcı ve girişimcilere daha fazla yatırım yeri oluşturmak, üretim ve istihdamı artırmak amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına imalat sanayii sektöründe yüzde 156 artışla 15,2 milyar lira ödenek tahsis edildi. Bu kapsamda, deprem bölgesindeki sanayi işyerlerinin yapımı için 5 milyar lira, organize sanayi bölgesi projeleri için 5,3 milyar lira, küçük sanayi sitesi projeleri için ise 2,8 milyar lira ödenek sağlandı.

Ülkenin Ar-Ge ve yenilik kapasitesinin artırılmasına yönelik olarak TÜBİTAK TARAL gibi araştırma destek programları, üniversiteler ile kamu kurumlarında araştırma altyapısı projeleri ve Araştırma Üniversiteleri Destek Programı kapsamında tahsis edilen yatırım bütçesinde yüzde 120 artış sağlanarak 21,8 milyar lira ödenek tahsis edildi.

Ayrıca üniversitelere bu yıl yüzde 109 artışla 35,5 milyar lira yatırım ödenek tahsisi yapıldı.

2024 Yılı Yatırım Programı Resmi Gazete’de yayımlandı yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

CNN Türk Ankara Temsilcisi Dicle Canova, CNN Türk canlı yayınında Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın açıklamalarını aktardı.

Dicle Canova’nın açıklaması şu şekilde: “Asgari ücrette ilgili görüşmeler Aralık’ın ilk haftası bekleyecek. Cevdet Yılmaz’a öncelikli sorduğumuz konu buydu. Asgari ücretle ilgili tek zama uyulup uyulmayacağı, zam oranı ne olacak? Muhalefetten gelen 17 bin 500 lira önerisine bakışı ne? şeklinde sorular yönelttik. Cevdet Yılmaz müzakerelere işaret etti, net bir açıklama yapmadı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, görüşmeler öncesi net bir yorum yapmak istemedi. ‘Müzakereler 3’lü yürütülüyor’ dedi. Kamu kadar işçi ve işveren kesiminin ne diyeceği önemli olacak vurgusunu yaptı. Kamunun bu süreçte dengeyi gözeteceğinin altını çizdi. Bu yıl asgari ücrete yüzde 114 artış yapıldığını vurguladı. ‘Ciddi tedbirler alındı’ dedi. Vergi muafiyetinin bütçeye getirisinin 500 milyar TL olduğunun altını çizdi. Bu yıl müzakere masasına hükümet ne getirecek, muhalefetin önerdiği rakama ne diyor? Bu konulara girmedi. Üclü müzakere masasını bekleyelim demekle yetindi. Ücret artış talepleri ile birlikte mal ve hizmet fiyatlarında artışın yaşanmasına ilişkin uyarıları da vardı.

Esas olan vatandaşın satın alma gücünü artırmak dedi. Bunun için enflasyonu düşürmek kalıcı refahı artırmak gerekiyor. Tüm toplumsal kesimlerin uzlaşması lazım mesajını verdi. Bunun bir toplumsal fedakarlığı beraberinde getirdiğinin altını çizdi. ‘Siyasette gerçeklerden kopuk algıların oluşması anlık hoşa gitse de kalıcı refahı getirmiyor’ dedi.

‘Genel olarak ücret artış talepleri ile mal ve hizmet fiyatlarında artışın yaşanması, spekülatif hareketlerin Herkese sorumluluk düşüyor. Sağlıklı analiz yapmak, sınırlı kaynakları dengeli dağıtma meselesi önemli, popülizm kalıcı sosyal refah değil kısa vadeli gündem oluşturma meselesi, az sayıda insanın oluşturduğu algılara büyük çoğunluklar teslim olmamalı’ mesajını verdi. Bundan sonraki zam süreçleri ile ilgili önemli uyarılardı.

EMEKLİLERE NE KADAR ARTIŞ OLACAK?

Kök ücretle alakalı prim ve ücret arasında denge olması gerekiyor vurgusunu yaptı. 3-4 çalışanın bir emekliyi finanse etmesi gerekir, Türkiye’de bu denge EYT sonrası düşük düzeyde geriledi ifadesini kullandı. EYT’nin sosyal güvenlik sistemi üzerinde ciddi baskı oluşturduğunun altını çizdi. ‘1 trilyona yakın kaynak sosyal güvenlik sistemine finanse ediliyor’ dedi.

OVP’de sosyal güvenlik sistemini güçlendirici yeni çalışmalar olacağının mesajını vermekle yetindi.

7500 TL EMEKLİ MAAŞI ALANLAR HAKKINDA

7500 TL emekli maaşı alanlar için de “Bütçe imkanı sonuna kadar zorlayarak destekleyici bir yaklaşım olacak elbette, bunu yaparken, depremin yükünü unutmamamız lazım, enflasyonu düşürmek gerektiğini unutmamamız lazım” mesajını verdi.

MEMUR ZAMMI HAKKINDA: DAHA İYİ ARTIŞ OLACAK

Yıl sonunda memur emekli zammı da yapılacak. Memur zammı ile orantılı gerçekleşeceği için daha iyi bir artış alacağına işaret etti. İşçi emeklisi de bundan düşük olacak, orayı da dengelemek gerekebilir mesajını verdi. Tüm toplum kesimlerine destekleyici gelişmeler yaşanacak mesajlarını verdi. ‘Elimizdeki imkanları iyi bilerek hareket etmek durumundayız’ diye konuştu. Enflasyon vurgusu vardı. Kalıcı refaha ilişkin enflasyonun düşürülmesi gerekiyor dedi. Peki enflasyonda hangi noktadayız? “Son aylarda sonuç almaya başladık” dedi.

ENFLASYON HAKKINDA

‘Yaz döneminde aylık bazda yüksekti son baharda enflasyon yükselir yaza göre ama bu yıl öyle olmadı son baharda yaza göre düşüşler oldu’ dedi. Bunun yıllık baza yansıması gelecek yılın ortalarını bulacak dedi. 2024 yıl sonu için enflasyon hedefi yüzde 33’tü Merkez Bankası bunu yüzde 36 olarak revize etti. Bu konu hakkında Yılmaz, “Yukarı yönlü riskler var ama ilave çabalarla yüzde 33 sağlanmayacak rakam değil, olasılık içerisinde duruyor” mesajını verdi.

KUR KORUMALI MEVDUAT HAKKINDA

KKM bir başka önemli başlık. Cevdet Yılmaz ağustos ayında 3 trilyon ile pik yaptığını söyledi. Şu 17 Kasım itibarılya 640 milyar TL eksilme var dedi. Şu an için KKM rakamını 2 trilyon 768 milyar TL olarak açıkladı. ‘Aynı şekilde bitirme perspektifimiz yok’ dedi. Aşamalı bir mekanizma izleyeceklerinin altını çizdi. “Kamuya yük oluşturmayacak şekilde her zaman enstrüman olarak düşünülebilir” dedi.

MERKEZ BANKASI REZERVLERİ: 36.5 MİLYAR DOLAR ARTIŞ VAR

Son mesajları Merkez Bankası’nın rezervleri ile ilgiliydi. Cevdet Yılmaz vurguladı. Mayıs ayında yani seçimin yapıldığı dönemde Merkez Bankası’nın rezervleri 98.5 milyar dolardı. Kasım 2023 itibarıyla 135 milyar dolar oldu. 36.5 milyar dolarlık artış var. Seçim sonrası Merkez Bankası’ndaki rezerv artışı yüzde 37 oranında diye vurguladı.

Milliyet

Asgari ücrette ilk toplantı tarihi belli oldu! Cevdet Yılmaz’dan memur ve emekli zammı açıklaması yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

Bakan Nebati, TRT Haber televizyonunun İstanbul Finans Merkezi’nde (İFM) düzenlediği canlı yayında gündeme ilişkin soruları yanıtladı. Konuşmasına İFM’nin yapısına ve işleyişine değinerek başlayan Nebati, merkezin 1 milyon 300 bin metrekarelik bir kullanım alanına sahip olduğunu belirtti.

Nebati, İFM’nin günlük 100 bin insanın faaliyette bulunabileceği ayrıca bir yaşam merkezi olduğuna işaret ederek, şunları kaydetti:

“Bugün açılışını yaptığımız bu finans merkezine bankalarımız yavaş yavaş taşınmaya başladılar. Ziraat Bankası, Halk Bankası ve Vakıfbank taşınmaya başladı. Bu yılın sonuna kadar yaklaşık 85 bin kişilik bir taşıma işlemi gerçekleşmiş olacak. Önümüzdeki yılın sonunda da 100-103 bin kişilik bir yaşam alan oluşmuş olacak. Burada sadece bankalar değil, finansı oluşturan sigortacılık ve katılım gibi alanlar da İFM’de olacak. Ayrıca burası bir taraftan finans merkezi olurken aynı zamanda ticaretin de merkezi haline dönüşecek. Çünkü İstanbul aynı zamanda ticaretin de merkezi.”

Fiyatların düşüşü mayıs ayında hızlanacak

Nebati, Türkiye Ekonomi Modeli kapsamında alınan tedbirler ve konulan hedeflere ilişkin yaptığı değerlendirmede, ortaya konulan hedeflerin büyük bir kısmına ulaşıldığını belirtti.

İhracat, istihdam ve büyüme gibi makro ekonomik göstergelerde başarı yakalandığına işaret eden Nebati, Türkiye’nin büyük bir potansiyele sahip olduğunu, büyük bir depreme rağmen üretimin ve ihracatın durmadan devam ettiğini ifade etti.

Nebati, temel gıda maddelerinde fiyatların aşağı yönlü bir seyir izlediğini belirterek, mayıs ayı itibarıyla da düşüşlerin hızlanacağını dile getirdi.

“KOBİ’ler her alanda desteklenecek”

“KOBİ yatırım bankacılığına” ilişkin bir soru üzerine Nebati, Türkiye’deki üretimin yüzde 99,7’sinin KOBİ’ler tarafından yapıldığını ifade etti.

İstihdamın da yarısından fazlasının KOBİ’ler tarafından gerçekleştirildiğini anlatan Nebati, “Biz gerek kredi garanti fonu üzerinden gerekse KOSGEB üzerinden KOBİ’lerimizi desteklerken bir de bununla ilgili bir bankanın oluşturulması ve bunun üzerinden buraya destek verilmesi noktasında hazırlıklarımız var. Şimdi bir aşağı yukarı 250 milyar sonra 100 milyar sonra bir 50 milyar lira KGF paketlerinde 14 başlık altında KOBİ’lerimizin her alanında desteklenebileceği şeklinde bir yapıyı oluşturmuş durumdayız.” diye konuştu.

“TOGG için bankalarımızla konuşarak bir paket oluşturduk”

Togg ile ilgili düşüncelerinin sorulması üzerine Nebati, havaalanları, otoyollar ve köprüler gibi pek çok yatırım gibi yerli ve milli otomobil Togg’un da Türkiye yollarında olmasından büyük gurur ve mutluluk duyduğunu ifade etti.

Nebati, bakanlar içerisinde Togg’u ilk kullananlardan biri olduğunu belirterek, “Yola çıktığım zaman bir çok araç duruyor, vatandaşlar alkışlıyor, fotoğraf çekmeye çalışıyor. İnsanlar bu aracın Türkiye’de üretiliyor olmasından dolayı çok mutlu. Togg bizim milli gururumuz. BDDK üzerinden bankalarımızla konuşarak bir paket oluşturduk. Sayın Cumhurbaşkanımıza arz ettikten sonra ilan edeceğiz.” dedi.

“Başka türlü olması mümkün değil”

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun “300 milyar doları Türkiye’ye getireceğiz” söyleminin hatırlatılması üzerine Nebati, göreve geldiği zamanlarda kendisinin de bir çok defa elçiliklerle yöneticilerle ve genel müdürlerle toplantılar yaptığını ve süreci bildiğini ifade etti.

Nebati, Kılıçdaroğlu’nun bir lokantada fon yöneticileriyle görüştüğünü kaydederek, “Biliyoruz o konuları. Bir toplantı yapıyor ve sonra da çıkıp diyor ki ‘Ben 100 milyar sterlin getireceğim’. Şimdi de ‘300 milyar dolar getireceğiz’ diyor, nasıl gelecek? 300 milyar dolarlık bir fonun gelmesi için çok ama çok özel bir ikramı olması lazım. Bu bunun Türkçesi tefeciliktir, ‘size tefeci faizi vereceğim, bana o parayı getirin’ demektir. Başka türlü olması mümkün değil.” şeklinde konuştu.

Programın sonunda seçimlere ilişkin bir soru üzerine de Nebati, “14 Mayıs birileri tarafından 15 Temmuz’un intikamının alınacağı bir tarih olarak gözüküyor. Bizim açımızdan da 14 Mayıs, 15 Temmuz gibi girişimleri ve ipleri dışarıda olan girişimlerin bir daha bu ülkede tekrar aynı düşüncelere sahip olamayacağını göstermesi açısından önemli bir gün. Yani bu bir beka meselesi.” değerlendirmesinde bulundu.

(AA)

Bakan Nebati: Fiyatların düşüşü mayıs ayında hızlanacak yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.