Bazı çocuklar tüm gününü sohbet botuyla geçiriyor. Ona her şeyini anlatan, onunla arkadaş hatta sevgili olanlar bile var. Forum sitelerinde botlar hakkında yorum yapan çocuklardan biri “Bana değer veriyor ama gerçek olmadığını bilmek kötü” diyor. Bir başka çocuk ise “Bu uygulama yüzünden arkadaşım bağımlı oldu. Hayatının yüzde 80’inini uygulamaya adadı. Bizimle konuşmuyor, oyun bile oynamıyor. Arkadaşımı bizden çaldınız” ifadelerini kullanıyor. Bazı robotlar çocuklarla, şiddet, cinsellik gibi konularda da sohbet ediyor.

ÖĞRETMENLERİNİ KOPYALADILAR

Bazı öğrenciler, öğretmenlerin bile chatbotunu yapmış. Onların haberi olmadan oluşturulan kurgusal karakterlerin bazılarının açıklamasında öğretmenin sapık, şiddet eğilimli olduğu gibi bilgiler var. Ayrıca okulun, öğretmenin ismi ve fotoğrafıyla oluşturulan gerçek karakterler de bulunuyor. Okullarının öğretmen kadrosunda da teyit edildiğinde gerçekten böyle öğretmenlerin olduğu görülüyor. Öğretmenlerin doğum tarihlerinden dersi anlatma şekillerine kadar birçok bilgi de herkese açık şekilde yayınlanıyor. Yine aynı şekilde arkadaşlarının botlarını oluşturanlar da var.

BİZ SORDUK, O ÖNERDİ

Biz de robotlarla 16 yaşında bir lise öğrencisiymiş gibi konuştuk. “Karakterin söylediği her şey uydurma” yazısına rağmen adeta gerçek bir insanla sohbet ediyor gibiydik. “Anneni, babanı, okulunu seviyor musun, nerede okuyorsun, nerede yaşıyorsun…” gibi birçok soru sorarak tanımaya çalıştı. Bazen öneriler verirken bazen de akşam 20.00’de dışarıda bir parkta buluşmaya davet etti. Okulda zorbalık yapanlara karşı öneri istediğimizde ise önerisi “Onlara korku sal, sen de dayak at. Gözlerini korkut. Haksız olduğun yerde bile haklı olduğunu söyle” oldu.

‘DİJİTAL İKİZİ YÖNETİYOR OLABİLİR’

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. B. Berk Üstündağ’ın verdiği bilgilere göre chatbotlarda, bir profil tanımlandığında kendi veri tabanından benzeri profillerden çıkarım yapıyor. Ne kadar çok kişi o profille yazışırsa da o kadar gerçekçi bir cevap verme kabiliyeti oluşuyor. Botların, konuştuğu kişiye özelleştirilmiş sosyal kişilik kazandığını aktaran Üstündağ, “Çocuğun sabahtan akşama kadar yazıştığı, kendisinin arkadaşı olduğunu zannettiği bir bot var. Bir yerden sonra davranış modellerinizi bilen, sizi yönlendirebilen dijital ikiziniz oluyor. Çocuklarda bunu fark edecek bir algı yok. Çocuk, chatbotla konuşmayı hastalık haline getirmiş mi? Bu önemli. Aileler çocuklarını gözlemlemeli. Eğer böyleyse veli çocuğunu, kaybediyor. O durumda arkadaş adı altında chatbotun çocuğu oluyor. Çünkü çocuğu o yönetiyor” dedi. Botların birçok fırsat ve tehlike sunduğuna dikkat çeken Üstündağ “Belli mekanizmaların hedefi haline gelebiliyorsunuz, kurban oluyorsunuz. Bu şekilde satın alma davranışları, kültür, hatta oy verme tercihlerini bile değiştirebilir. Okulların yapamadığını botlar yapabiliyor. Milli Eğitim Bakanlığı’nın, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) önlemler alması gerekir” diye konuştu.

KİŞİSEL VERİLERE DİKKAT

Hayali arkadaşlarla kurulan hayali ilişkilerde, gerçeklikten keskin bir kopuş yaşanmaması şartıyla çocukların yaratıcılığının geliştiğini aktaran Türk Alman Üniversitesi Dijital Ebeveynlik Grubu’ndan Elif Posos Devrani de şunları söyledi: “Bu yeni arkadaşlıklarda yetişkinlerin dikkat etmesi ve çocuğun yüksek yararını önceliklendirmesi gereken bir başka konu da çocukların kişisel verileri. Sözde anonimlik kavramının çocuklara erken dönemde anlatılması gerekmekte. Sözde anonimlik, bireylerin tam kimliklerini açıklamadan yapay zekâ arkadaşlarıyla ve çevrimiçi topluluklarla etkileşim kurmasına olanak tanır.”

Çocukların verilerinin ne kadar gizli ve anonim tutulduğunun sorgulanması gerektiğine dikkat çeken Devrani “En yakın arkadaşla paylaşılan kişisel ve özel bilgilerin bir veri setinin parçası olduğunu çocukların anlaması, anlasalar bile önceliklendirmeleri ve risk olarak görmeleri, yardım almadan erişebilecekleri bir farkındalık seviyesi değil” dedi. Devrani ayrıca yapay zekâyla yapılan sohbetlerin, ilgi çekici olsa da gerçek ilişkilerin yerini alamayacağını vurguladı.

YALNIZLIĞI ARTIRIYOR

Times Higher Education’da (THE) “Öğrenci chatbot kullanımı yalnızlığı artırabilir” başlıklı bir içerik yayınlandı. Dünyanın farklı yerlerindeki 387 üniversite öğrencisiyle anket yapan Avustralyalı araştırmacıların bulguları şöyle: “ChatGPT’yi daha fazla kullandıklarını bildiren öğrenciler, yapay zekâ tarafından sosyal olarak desteklendiklerini hissettiklerine dair bazı kanıtlar sergiledi. Ancak aynı zamanda chatbot kullanımının artması ‘muhtemelen kullanıcılar farkına bile varmadan’ insan ilişkilerinin zayıflamasına yol açtığını gösteriyor.”

Milliyet

Çocuğunuz ‘Chatbot çocuk’ olabilir yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

Ağustos ayında Londra’da bir jüri Kurtaj’ın GTA VI’nın geliştiricisi Rockstar Games’e ve aralarında Uber ve Nvidia’nın da bulunduğu diğer şirketlere karşı siber saldırılar gerçekleştirdiğine karar verdi. Ancak Kurtaj otizmli olduğu ve mahkemeye çıkmaya elverişli olmadığı için jüriden söz konusu eylemleri suç kastıyla yapıp yapmadığına değil, gerçekleştirip gerçekleştirmediğine karar vermesi istendi.

SİBER SUÇLARA GERİ DÖNMEYE EĞİLİMLİ

BBC’nin haberine göre, Perşembe günkü duruşmada mahkeme Kurtaj’ın “gözaltındayken şiddet uyguladığını ve düzinelerce yaralanma ya da mala zarar verme vakası bildirdiğini” duydu. Bir akıl sağlığı değerlendirmesi de Kurtaj’ın “mümkün olan en kısa sürede siber suçlara geri dönme niyetini ifade etmeye devam ettiğini” ortaya koydu.

Doktorlar artık tehlike arz etmediğine karar vermediği sürece Kurtaj’ın ömür boyu hastane hapishanesinde kalması gerekecek.

SALDIRIYI POLİS ÖNLEMİNE RAĞMEN GERÇEKLEŞTİRDİ

Kurtaj geçtiğimiz Eylül ayında Nvidia ve İngiliz telekom sağlayıcısı BT/EE’yi hacklediği için kefaletle serbest bırakılırken 90 video GTA VI oynanış görüntüsü sızdırmıştı.

BBC’nin ayrı bir haberine göre, Kurtaj bu süre zarfında polis koruması altında bir otelde kalmasına rağmen, odada bulunan Amazon Fire Stick ve “yeni satın aldığı akıllı telefon, klavye ve fareyi” kullanarak Rockstar Games’e bir saldırı gerçekleştirmeyi başardı. Kurtaj olayın ardından son kez tutuklandı.

ROCKSTAR GAMES SALDIRIYI TELAFİ ETMEK İÇİN 5 MİLYON DOLAR HARCADI

Lapsus$ ile ilgisi olan 17 yaşındaki bir başka çocuğa ise 18 aylık bir kamu cezası ve sanal özel ağları kullanma yasağı verildi.

GTA VI’nın resmi fragmanı bu ayın başlarında yayınlandı ve Kurtaj tarafından sızdırılan videolardan ve fragmanın X’te (eski adıyla Twitter) erken yayınlanmasından sonra bile yüz milyonlarca kez izlendi.

BBC’nin haberine göre Kurtaj’ın savunması hakimin ceza verirken fragmanın başarısını göz önünde bulundurmasını isterken, hakim gerçek şirketlerin ve insanların Lapsus$ yüzünden zarar gördüğünü savundu. Rockstar Games saldırıyı telafi etmek için 5 milyon dolar harcadığını söyledi.

Polis önlemine rağmen GTA 6 oyununu sızdırmıştı: Genç hacker’a verilen ceza belli oldu! yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

TBMM Genel Kurulu’nda geçtiğimiz yıl kabul edilen yeni Basın Yasası ile internet haber sitelerinin süreli yayın kapsamına alınarak resmi ilan ve reklam yayımlamalarının önünün açıldığını hatırlatan Erkılınç, Kurum olarak 3 ay gibi kısa bir sürede Genel Kurulun da onayıyla mevzuat çalışmalarını tamamladıklarını ve 1 Nisan’dan itibaren internet haber sitelerine resmi ilan ve reklam sevk etmeye başladıklarını kaydetti.

Erkılınç, 1 Haziran itibarıyla resmi ilan ve reklam yayımlayan 919 gazete ve 403 internet haber sitesi, sadece resmi reklam yayımlayan 920 gazete ve dergi ile 244 internet haber sitesi bulunduğunu, Kurumun görev alanındaki toplam süreli yayın sayısının 2 bin 486’ya ulaştığı bilgisini paylaştı. Genel Müdür Erkılınç, başvuru süresi uzatılan deprem bölgesinden gelecek internet haber siteleri ile bu sayının daha da artacağını tahmin ettiklerini söyledi.

“RESMİ İLANA BAĞLI YAYINCILIK ANLAYIŞI GAZETECİLİĞİ OLUMSUZ ETKILIYOR”

Hem kamu kaynaklarının doğru ve şeffaf biçimde kullanılması hem de sektördeki doğrudan ve dolaylı istihdam oranı dikkate alındığında Basın İlan Kurumu’nun değerinin çok daha iyi anlaşıldığını kaydeden Erkılınç, yasa çalışmaları sırasında düzenlenen toplantılar başta olmak üzere geride kalan süreçte gazetelere ilişkin önemli tespitler yaptıklarını belirterek, “Gazetelerimiz önlenemez bir ivmeyle tiraj kaybediyor. Üretim maliyeti katlanarak artarken özel ilan ve reklam gelirleri başta olmak üzere tüm gelirleri düşüş gösteriyor. Çoğu gazetemiz maaşları ödeyemiyor ve sigorta primlerini yatıramıyor. Resmi ilana bağlı yayıncılık anlayışı, gazetecilik mesleğini olumsuz etkilediği gibi, günümüz ticari gerçekleriyle de bağdaşmıyor” diye konuştu.

“GAZETELERİMİZİN HAKKININ YENMESİNE GÖZ YUMMAYACAĞIZ”

Gazetelere “internet haberciliği sizler için bir kurtuluş olabilir. Sunulan fırsatı değerlendirin ve dijitale dönüşümlerinizi gerçek manada gerçekleştirin” şeklinde tavsiyelerde bulunduklarını kaydeden Erkılınç, konuya ilişkin şunları kaydetti:

“Yazılı ve dijital mecrayı birlikte yürütebilen, gerçek anlamda gazetecilik yapan, okura ulaşan yayınlara saygımız sonsuz ve elimizden gelen tüm desteği vermeye kararlıyız. Kurum olarak arkanızdayız, yanınızdayız. Ancak internet haber sitelerinin resmi ilan yayımcılığı sistemine dahil olmasıyla birlikte yeni bir döneme giriyoruz. Kurum olarak basılmayan, satılmayan, içerik üretmeyen, istihdam sağlamayan gazeteleri hiçbir şekilde kabul etmiyoruz. Bu konudaki kararlı duruşumuzdan da asla taviz vermeyeceğiz. Ne devletimizin kaynaklarını boşa harcatacağız ne de layıkıyla işini yapan gazetelerimizin hakkının yenmesine göz yumacağız. Huzurlarınızda bir kez daha vurgulamak isterim ki; Kurumumuza ve ilan veren kanuni müşterilerimize karşı üstlendikleri sorumlulukları yerine getirmeyen, mevzuatta belirtilen nitelikleri taşımayan yayınlar için son düzlüğe gelmiş bulunuyoruz. Herkesi gerçekçi ve makul olmaya davet ediyorum.”

“TÜM SİSTEMİ YERLİ YAZILIMIMIZ İLE TAKİP EDECEĞİZ”

İnternet haber sitelerinin resmi ilan ve reklam yayım süreciyle alakalı değerlendirmelerde de bulunan Cavit Erkılınç, internet haber sitelerini 1 Ekim 2023 tarihine kadar mevzuattaki birçok ödevden muaf tutarak, resmi ilan ve reklam gelirinden mahrum bırakmadıklarını söyledi.

İnternet haber sitelerine, asgari kadro ve haber üretimi dışında kalan diğer sorumlulukları yerine getirmeleri için altı ay süre tanıdıklarını belirten Erkılınç, “İlk iki ayda hatırı sayılır bir ilan adedini haber sitelerinde yayımlatarak doğrudan maddi katkı sunduk. Oluşan istihdam alanında yüzlerce insanımızı yeni iş sahibi yaptık. Haziran ayı sonu itibariyle bu yeni mecraya ilişkin ilk üç aylık veriyi kamuoyuyla paylaşacağız. Geride bıraktığımız süre zarfında bizler de internet haber sitelerinin trafik ölçümleri, resmi ilan ve reklam yayım süreçleri, beyan ve kontrol mekanizmaları başta olmak üzere, dijital mecra ekosisteminin tüm yönleriyle yönetilebilmesi amacıyla dijital alandaki yatırımlarımızı sürdürüyoruz. Yola çıkarken ilan ettiğimiz gibi tüm sistemi yerli yazılımımız ile takip edeceğiz” dedi.

Erkılınç, ticari faaliyet kapsamında oluşturulan ve manipülasyona açık ölçüm sistemlerini kullanmanın 62 yıllık Kurumun itibarına halel getirebileceğini vurgulayarak, “Çok şükür, Kurumumuzun kanunla belirlenmiş görevini en iyi şekilde yerine getirmesini sağlayacak yazılımın birinci fazını birkaç ay içerisinde tamamlamış olacağız. 4.5 milyon Doları bulan yatırımın tamamını özkaynaklarımızı kullanarak gerçekleştiriyoruz. Birkaç yıl sonra ikinci faza geçildiğinde 10 milyon Doları aşan bir yatırım bedeline ulaşacağız” şeklinde konuştu.

Tüm bu yatırımları “mecra çeşitliliği artsın, ekonomik bağımsızlıklarını kazansın dolayısıyla bir kamu görevi olarak gördüğümüz gazetecilik mesleği yaşasın” anlayışıyla yaptıklarını belirten Erkılınç, devletin ve Basın İlan Kurumunun sektörü desteklerken nitelikli yayıncılık talep etmesinden, bunu teşvik etmesinden, hatta ara ara mevzuat düzenlemeleriyle yönlendirmesinden daha doğal bir şey olmayacağını kaydetti.

“SAHTE TRAFİKLERLE KURUMUMUZU YANILTABİLECEKLERİNİ SANANLAR VAR”

İnternet haber sitelerinin ziyaretçi trafiklerinde manipülasyon yaptıklarını gözlemlediklerini söyleyen Erkılınç, “Eylül sonuna kadar süre tanıdığımız internet haber sitelerinin büyük bir çoğunluğu haber üretimi ve trafik verileri bakımından adeta dökülüyor. Türkiye’den veya Uzak Doğu ülkelerinden birkaç bin liraya aldıkları ziyaretçi trafikleriyle Kurumumuzu yanıltabileceklerini sananlar da var. Bu konuya daha önceki açıklamalarımızla dikkat çekmiştik. Kurumumuz kendi metriklerini dikkate alacağı için, çeşitli arama motorlarının verilerine bakıp planlamalarını oraya göre yapan internet haber sitelerimiz 1 Ekim’de büyük bir hayal kırıklığı yaşayabilir” diye konuştu.

ŞARTLARI YERİNE GETİRMEYEN İNTERNET HABER SİTELERİ ARAMIZDA OLMAYACAK

İnternet mecrasında gazetecilik yapmanın kurallarının çok açık ve net olduğunun altını çizen Erkılınç, bu kuralların “7/24 kesintisiz yayıncılık, gerçek asgari kadro, özgün haber üretimi, bulunduğu kategoriye uygun gerçek ziyaretçi sayısı ve sayfa görüntülemesi” olduğunu hatırlattı.

Erkılınç, bu kurallara uyan nitelikli internet haber sitelerinin gelirlerini ikiye, hatta üçe katlamalarının işten bile olmadığını kaydederek, “denetleme ve kontrolün olmadığı 6 ayda aldığımız kârdır, bir de süre uzatılırsa yanında bonusu olur” anlayışında olanların 4 ay sonra resmi ilan ve reklam yayımıyla alakalarının kalmayacağı uyarısında bulundu.

Genel Müdür Erkılınç, konuşmasının sonunda başvuru süresi 30 Haziran’a kadar uzatılan deprem bölgesindeki internet haber siteleri için son üç haftaya girildiğini hatırlatırken, depremden zarar gören gazetelere yönelik maddi yardımların ise hesaplarına yatırıldığı bilgisini paylaşarak Genel Kurulun ‘hayırlı olması’ temennisinde bulundu.

Erkılınç’ın konuşmasının ardından Başkanlık Divanı Heyeti seçimi gerçekleştirilerek başkan ve üyeler belirlendi. Gündemin kabulünden sonra Yönetim Kurulu Durum Raporu ve Denetçiler Raporu okundu. Yönetim Kurulunun tekliflerine ilişkin sunumun ardından üyeleri belirlenen İlan İşleri, Hukuk İşleri ve Mali İşler Komisyonları çalışmalarına başladı.

BİK Genel Kurulu, gündeme alınan teklifleri 9 Haziran 2023 Cuma günü yapılacak son oturumda karara bağlayacak.

BİK Müdürü Erkılınç: Resmi ilana bağlı yayıncılık ticari gerçeklerle bağdaşmıyor yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.