Yaklaşık 4 saat süren kabine toplantısının ana gündem maddelerinden birini enflasyonla mücadelede oluşturdu. Enflasyonda yüzde 5 hedefi için Merkez Bankası ile omuz omuza çalışılacak, uygulanacak maliye politikası, yapısal reformlarla destek verilecek.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Enflasyon kaynaklı hayat pahalılığı ve fahiş fiyat sorununu milletin gündeminden çıkarmakta kararlıyız” vurgusu yaparken atılacak bazı önemli adımlar şöyle;

TL TASARRUFLAR ARTACAK: Enflasyonun tek haneye düşmesi için sıkılaştırıcı para politikası sürerken, gıda enflasyonunu frenlemek için maliyet düşürücü uygulamalar gelecek. Bir yandan büyüme ve istihdam dostu politikaları sürdürürken, diğer yandan enflasyon ile mücadele kararlı bir şekilde devam ettirilerek enflasyon tek haneye indirilecek. Finansal enstrümanları daha da geliştirerek TL cinsi tasarrufları arttırılacak.

MERKEZ BANKASI’NA DESTEK: Para, maliye, gelirler ve finansal sektör politikalarında daha güçlü bir eşgüdüm sağlanacak. Enflasyonu tek haneye düşürmeyi hedefleyen amaçlayan ihtiyatlı para politikası önlemleri maliye ve gelirler politikaları tarafından desteklenecek. Finansal istikrarın gözetilmesine yönelik rezerv artırıcı uygulama ve araçlar çeşitlendirilecek. Enflasyon hedeflemesi doğrultusunda, hükümet ve Merkez Bankası enflasyon hedefini birlikte belirlemeyi sürdürecek. Merkez Bankası, fiyat istikrarının sağlanması temel amacı doğrultusunda parasal aktarım mekanizmasının etkin işleyişi için tüm araçları kararlı ve bağımsız bir şekilde kullanmaya devam edecek.

GIDA FİYATLARINDA OYNAKLIĞA SON: Enflasyonun dar gelirli vatandaşlarımız üzerindeki olumsuz etkisini giderecek politikalara hız verilecek. Tarımsal üretim, verimlilik ve lojistik planlaması güçlendirilerek gıda arz güvenliği sağlanacak, gıda fiyatlarındaki oynaklığın önüne geçilecek. Tarımsal üretim planlaması öncelik kazanacak. Üretim fazlası bulunan ürünlerden eksiği bulunan ürünlere geçiş desteklenecek.

STRATEJİK ÜRÜNLER VE GİRDİ MALİYETLERİ: Arz eksiği olan stratejik hububat, bakliyat ekimi mazot, gübre, tohum desteği ve cazip alım fiyatları yoluyla teşvik edilecek. Tarımsal ürün fiyatları belirlenirken yurt içi girdi maliyetleri de dikkate alınacak. İthal girdi bağımlılığı azaltılacak. Ürün piyasası reformları kapsamında rekabet artırılacak. Girişimciliğe yönelik yasal ve idari engeller ile belirsizlikler son bulacak.

ENERJİ, KİRA MALİYETLERİ DÜŞÜRÜLECEK: Enerjide dışa bağımlılığı azaltıcı politikalarımıza paralel olarak vatandaşa yansıyan enerji maliyetlerinde düşüş sağlayıcı bir yaklaşım sergilenecek. Gelir düzeyi düşük vatandaşların harcama kompozisyonu içinde önemli bir yer tutan kira harcamalarını düşürmeye dönük olarak sosyal konut projelerine kararlılıkla devam edilecek.

KAMU HARCAMALARINA ÖZEN: Kamu harcamalarında verimlilik ve etkinlik esas alınacak. Kamu mali yönetimi ve ihale sistemi reforme edilecek. Kamu harcamaları kompozisyonu uzun dönemde büyümeyi olumlu etkileyecek sektörler lehine dönüştürülecek.

REKABETE KÜRESEL HUKUK STANDARDI: Piyasalarda rekabeti bozucu yapı ve davranışlar daha yakından takip edilecek. Bu konuda uluslararası rekabet hukuku standartları çerçevesinde etkin tedbirler alınacak.

ÇALIŞANAIN YÜKÜ AZALTILACAK: Enflasyonun çalışan kesim üzerinde tahribat yapması her zaman olduğu gibi önlenecek, hatta refah payı ile telafi edici tedbirler de alınacak. Gelir eşitsizliğine yol açan uygulamalar tespit edilecek ve yeniden düzenlenecek. Vergi, sübvansiyonlar ve miras hukuku gözden geçirilecek. Şirketlere, girişimcilere yönelik muafiyet, teşvikler ile alt gelir gruplarına yönelik sosyal yardımlar yeniden yapılandırılacak.

BÜROKRASİ ATAMALARI TAMAMLANACAK: Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve diğer bakanlar dün TBMM’de yemin ederek görevlerine başlarken, bürokrasideki atamaların tamamlanması bekleniyor. Başta Merkez Bankası olmak üzere ekonomi bürokrasisinde yapılacak atamalar hem piyasalar hem de uluslararası kuruluşlarca yakından takip ediliyor.

Enflasyonla mücadelede eylem planı hazır: Kira ve fatura detayı yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

“KAMUDA GELİR ADALETİ BOZULDU”

Yalçın burada yaptığı konuşmada, sendikal açıdan yıllar içinde ciddi kazanımlar elde ettiklerini, ancak buna rağmen son yıllarda kamu çalışanları arasında gelir adaletinde bir bozulma olduğunu söyledi. 

“Gelir dağılımında adalet sağlanmalı demeye devam edeceğiz” diyen Yalçın, şunları kaydetti:

“Kamuda gelir adaleti bozulmuş durumda, gelir dağılımında adalet sağlanmak zorunda, memurun, şefin, hizmetlinin, şube müdürünün, mühendisin, dolayısıyla hepsini baz alıp yukarı doğru bir skala oluşturduğunuzda gelir dağılımlıda adalet bozuldu, işçi memur tartışmasına yeniden dönüyoruz. Bu doğru bir yöntem değil. Onun için memur kesimi olarak gelir dağılımında adalet sağlanmalı demeye devam edeceğiz. Çünkü biz alnımızın terini, emeğimizin karşılığını istiyoruz. Biz kamu denetçisiyiz başkasının hakkını istemiyoruz, beklentimiz bu.”

“BAZI ÖFKELERİMİZ KIRGINLIKLARIMIZ OLABİLİR, AMA…”

Konuşmasının devamında ise, “Bazı öfkelerimiz, kızgınlıklarımız olabilir” diyerek, seçimlere atıfta bulnan Ali Yalçın, AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan için şu sözlerle oy çağrısında bulundu:

“Biz Memur-Sen ailesi olarak durduğumuz yeri biliyoruz. Fanteziye, maceraya yelken açmak, yol almak gibi bir saçmalığın içine girmeyiz. Çünkü diğerlerinin kurduğu cümlenin de farkındayız. Bir sendikacı olarak bir kamu görevlisi olarak genel başkanınız olarak, bakın ufak dargınlıklara, ufak kızgınlıklara, sakın ha sakın pirim verip yarın ah vah demenin girdabına sıkışmayalım. Biz sayın Cumhurbaşkanına şimdi ihanet mi edelim.”

Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın’dan Erdoğan için oy çağrısı: İhanet mi edelim? yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

İLK KEZ EV SAHİBİ OLACAKLAR MI YARARLANACAK?

“Evet şöyle tabi ilk kez konut sahibi olacakla daha önce konut almış ve satmış olanlar ayrı kavramlar. Adına kayıtlı taşınmaz olmayanların kapsamda değerlendirileceğini söylemek mümkün.

Siz belki daha önce konut alıp sattınız. İlk kez konut alacaklar kapsamını kendisi ve eşi adına konutu olmayanlar çerçevesinde değerlendiriyoruz. Daha önce TOKİ’nin bazı kampanyalarında buna ilişkin örnekler vardı. Kişinin kendi adına gerekse eşi adına gerekse 18 yaşı altında çocuklarının adına kayıtlı bir konut niteliğindeki bağımsız bölümün olmamasına ilişkin bir varsayım yapabiliriz.

ORTA GELİRLİYE KONUT KAMPANYASINDA FAİZ ORANLARI NE OLABİLİR?

Burada kademe bekliyoruz. Kademeler 0.69’dan başlayabilir. 0.69, 0.79 ve 0.89 olabilir. Kademeli bir krediden söz etmek mümkün.

KAMPANYADA BİR GELİR SINIRLAMASI OLACAK MI?

Gelirine ya da konutun bedeline göre bir kapsam olacak. Konutun değeri yükseldikçe faizlerin artması mantıklı gibi duruyor. Kişinin adına gayrimenkul olmaması bunun kademeli şekilde uygulanması sebebiyle proje 81 ilde uygulanacak ve 81 ilde konut fiyat endeksi farklı. Türkiye ortalaması metrekare bazlı 16 bin ancak İstanbul’da 26 bindir. Konutta TOKİ kampanyası çıkarılırken İstanbul için farklı diğer iller için farklı değerlendirildiyse burada kademeli faiz oranını ve kotunu değerine göre ayrı uygulanabilir. Yüzde 1’in altındaki faizi kamu bankaları finanse edecek.

KAMPANYADA VADE SÜRESİ NE OLACAK?

Türkiye’deki genel anlamda mortgage uygulaması 10 yılda sınırlı yurt dışı modellerde 30 yıl vade oranları var. Türkiye’deki mevcut enflasyon konjonktürü uzun vadelere imkan tanımıyor. Ulaşılabilir olması açısından 10 yılın üzerinde bir vade ortalama olarak 15 yıl daha anlamlı gözüküyor. 15 yıl vade düşünülüyor ama belki burada bir ödemesiz dönem de özellikle inşaatı devam edenlerde tanınabilir mi? Kişi inşaatı 1 sene sonra teslim alacak orada da ödemeler 1 sene sonraya ötelenebilir mi? Kişinin hem kira ödeyip hem konuta kredi ödemesi herkes için çok kolay bir süreç değildir. O nedenle gerek vade süresinin uzatılması gerekse ödemesiz dönemle ilgili mevcutta inşaat halindekilerle ilgili kısımda bir düzenleme yapılabilir.

KAMPANYANIN KONUT PİYASASINA ETKİSİ NE OLUR FİYATLAR DÜŞER Mİ?

Birincisi kredi kullanacak kesimin daraltılması herkesin bu krediyi kullanamayacak olması +ister istemez talebin etkisini azaltan bir unsurdur. Yatırım amaçlı gayrimenkullerin alınamayacak olması ve hatta belli süre satılamayacak şekilde getirilmesi. Mesela alınan bu konut 5 yıl satılamayacak gibi şartlarla gelirse daha çok ihtiyaç sahiplerinin talepleri ile sınırlandırılır. Konut üretim maliyetimiz her geçen gün artıyor özellikle son endeksimiz yüzde 117’lere dayandı. Asgari ücretin artış ile beraber konur maliyetleri artmaya devam ediyor. Fiyatların artışı nispeten olacaktır. Ama bunun nedeni sadece finansmanın kolaylaşması değil inşaat maliyetlerindeki artışların devam etmesiyle ilgilidir. Burada fiyatlar daha dengeli kalsın isteniyorsa arzı artıracak yöntemlerle bir finansman modeli oluşturmamız lazım. Konutlarda ister istemez bu krediler fiyatları sabit tutmaz. Ya da daha aşağı çekilmesine neden olmaz.

ÖDEMELER SABİT Mİ OLACAK?

Dar gelirli kapsamında arsa satışlarında vade farkı söz konusu değildi. Ama konutlarda enflasyon oranında bir artış söz konusu. Eğer bu kapsamda çıkacak mortgage artan ödemeli bir vade opsiyonu tanırsa kullanım alanı yaygınlaşır konut almak isteyen kişi sayısı artar. Artan ödemeli olduğunda kişinin geliri arttıkça ödenecek kredi miktarı da zaman içerisinde artacaktır. Bu yurt dışında uygulanan bir örnek Türkiye değişken faize artan ödemeli konut finansman modeline yabancı. Türkiye’de kredilerin yüzde 98’i sabit oranlı krediler kullanılıyor. Eğer artan oranlı olacaksa bu artışın belli oranda sınırlanması ve başlangıçta net oranlı belirlenmesi tüketicilerin kendilerini güvenli hissetmeleri açısından çok önemlidir. Artan model olursa bu da ilklerden birisi olur.”

Milliyet

6 soru 6 cevap: Ev alacaklara dev kredi kampanyası! yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.

ORTA GELİRLİYE KONUT KAMPANYASINDA BİR GELİR SINIRLAMASI OLACAK MI? YOKSA HERKES Mİ BAŞVURABİLECEK?

“Aslında çıkarılması planlanan projenin orta gelirlerle alakalı söylenmesine rağmen dar gelirliler ve üst gelirliler içerisinde bir model oluşturacağını söylemek mümkün. Adı üstünde mortgage uzun vadeli ipotekli konut sistemi olarak geçiyor.

TÜRKİYE’YE ÖZGÜ MORTGAGE DİYE ADLANDIRILMASININ SEBEBİ NE?

Türkiye’de son dönemde biz 10 yıl vadeli kredilerle sınırlandırılıyoruz. O nedenle bu kredinin öne çıkan ilk unsuru sürenin 15 yıla uzatılmasıdır. Bu nedenle Türkiye’ye özgü mortgage adıyla adlandırılması bundan dolayı.

‘DEĞERİNE GÖRE FAİZ UYGULANACAK’

Burada taşınmazın değerine göre çekilecek kredi ve faiz oranı farklılık gösterecektir. Daha yüksek değerde olan bir konut için daha yüksek faiz oranı söz konusu olacakken, daha düşük değerdeki bir konut için ise daha düşük faiz oranı uygulanacaktır.

KREDİ FAİZİ İÇİN 3 FARKLI ÖNGÖRÜ

Burada uygulanacak faiz oranlarının ise 1 seviyesinin altında olmasını ve bunun sektörde 0.79-0.89 ve 0.99 olmasını bekliyoruz.

‘KREDİDE KİŞİNİN GELİRİNE DE BAKILABİLİR’

Kredide ayrıca kişilerin gelirlerine bakma durumu da söz konusu olabilir. Bu çerçevede bu netleşmemiş olsa bile bu kredinin kamu bankaları tarafından finanse edilecek olması kamu bankalarının da çok risk barındırmamasıyla neticelendirilmelidir. Türkiye’de kredi geri ödeme oranı Avrupa’ya göre yüksektir. Bizde mortgage kredisi kullananların çok az bir kısmı ödememe durumuna düşüyor.

Türkiye’de son dönemde konut sahipliği oranında artış var. Yüzde 58’den yüzde 60’ı geçen oranlara kavuştu. Tabi kiralarla ilgili problemler devam ediyor. O nedenle bu modelin biraz daha inşaat halinde veya yeni bitmiş sıfır konutlarla değerlendirilmesi planlanıyor.

‘İLK KEZ KREDİ KULLANCAKLARA ESNEKLİK SUNULMALI’

Bazı illerde yeterli stok var. O nedenle biz ilk defa konut alacaklar için kredi kullanım miktarında esneklikler sunulmasının sektör temsilcisi olarak faydalı olacağını düşünüyoruz.

‘İPOTEKLİ SATIŞLARDA CİDDİ DÜŞÜŞ VAR’

Konut satışlarında ciddi düşüş var. Aralık rakamlarına baktığımızda Türkiye’deki toplam satışlar 1 milyon 370 bin seviyesinde kapanacak. Geçen yıl bu rakam 1.5 milyon seviyesindeydi. Konut satışlarında bir azalma var. İpotekli satışlarda ciddi bir düşüş var. Bu seviye yüzde 18’e kadar geriledi.

O noktada da gayrimenkul satışlarından devletin elde ettiği harç gelirleri var. 2023 yılında devlet tapu harçlarından 54 milyar TL gelir bekliyor. O noktada bu gelirlerin de etkilenmesi satışların biraz daha genele yayılmasıyla mümkün olabilir.

KONUT KAMPANYASININ DEVREYE ALINMASIYLA BİRLİKTE KONU PİYASASINDA FİYATLAR DÜŞER Mİ?

Konutun finansmanının kolaylaşması fiyatları ister istemez yukarı yönlü çekecektir ama konutta son dönemde fiyatların aslında belli oranda kaldığını söylemek mümkün. Merkez Bankası tarafından açıklanan konut fiyat endeksi ölçüsüne baktığınızda konutlar dövize, altına göre daha yüksek oranda kazandırdı.

‘ÇOK YÜKSEK OLMASINI BEKLEMİYORUM’

Ama hiç konutu olmayan kişilerin alması yatırım amacıyla kullanılmasının önüne geçer. O nedenle fiyatlarda bir yükselme olsa da bunun çok yüksek olmasını beklemiyorum.

Sektör olarak kampanyanın daha çok yeni inşaata girmek isteyen müteahhitleri ya da proje sahiplerini teşvik edici olmasını olarak bekliyoruz.”

Milliyet

Ev alacaklar için büyük gün yarın: Kredi faizleri için 3 farklı tahmin! yazısı ilk önce Kamu Haberi üzerinde ortaya çıktı.