Dikkat eksikliği bir yaramazlık mıdır?

Sağlık 9 Temmuz 2016 00:59
Facebook Paylaşım Twitter Paylaş Google Plus Paylaşım Pinterest Paylaşım Linkedin Paylaşım Tumbler Paylaş Google Plus Paylaş Yazdır Mail
Videoyu Aç Dikkat eksikliği bir yaramazlık mıdır?
A
a

Günümüzde bir çok çocukta görülen dikkat eksikliği hakkında ne kadar şey biliyoruz?

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtileri ile karakterize olan gelişimsel bir bozukluktur. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu olan çocuklar, yerinde durmakta zorlanan, sıkça hayallere dalan, düşünmeden hareket etme eğiliminde olan ve  genellikle unutkan olarak nitelendirilen çocuklardır. Fakat bu özellikler, zaman zaman  dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olmayan çocuklarda da  görülebilir. Örneğin bir çocuk herhangi bir aktiviteyi uzun süre sürdürmekte zorlanabilir veya yüksek enerjiye sahip olduğundan dolayı hareketliliği fazla olabilir.

Peki anne babalar çocuklarında Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğunun olup olmadığının ayrımını nasıl yapabilirler?

Öncelikle anne babalar unutmamalıdır ki  Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu tanısı, çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı tıp doktorunun biyo-psiko-sosyal  muayenesi ile konulur. Bu nedenle anne babalar ve öğretmenler,  çocuğun özgüven gelişimini zedeleyecek ‘dikkatsiz’, ‘hiperaktif’  gibi etiketlemeleri yapmaktan kaçınmalıdırlar. Anne-baba ve öğretmen işbirliği, öğrenciyle ilgili durum analizi ve tanı konulmasında belirleyici olan belirtiler açısından çok önemlidir. Anne ve baba, öğretmenden alınan geri bildirim ve formları çocuk psikiyatrisi uzmanı tıp doktoruna ileterek, öğrencinin akademik sınıf ortamındaki tutum ve davranışları hakkında objektif geri bildirimi iletmeleri faydalıdır.

Duygusal mı Kalıtsal Mı?

Çocuk ve ergenlerin yaşadıkları duygusal sorunlar, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu benzeri şu belirtilere neden olabilir: aşırı hareketlilik, dikkatsizlik, uyumsuzluk. Yani başka bir deyişle çocuk ve ergenlerde görülen anksiyete-kaygı bozuklukları, çocuğun bilişsel süreçlerini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu  nedenle var olan belirtilerin nörogelişimsel bir bozukluktan mı kaynaklandığı yoksa var olan anksiyete-kaygı bozukluğunun bir sonucu olarak mı ortaya çıktığının ayrımını yapabilmek, doğru tanının konulmasında ve tedavi programının oluşturulmasında belirleyici ilk adımdır.
 
Cevap, Beyin Dalgalarınızda Gizli !

Dikkat Eksikliği tanısı konulmasında, Amerika  FDA  kuruluşunun (U.S. Food And Drug Administration) 2013 yılında, beyin dalgalarının görüntülenmesi yöntemini, tanıya yardımcı bir yöntem olarak onaylamasıyla, çocuk ve ergenlerde görülen dikkat sorunlarının anksiyete kaynaklı mı olduğunun yoksa beyindeki yürütücü fonksiyonlardaki bozulmadan mı kaynaklandığının ayrımını yapabilmek bilimsel gelişmelerle mümkün hale gelmiştir. Özellikle 6-17 yaş çocuk ve ergenlerde 15 dakikalık  Neuro-biofeedback görüntülemesi ile dikkatin yürütücü fonksiyonlarının yer aldığı beyin bölgelerindeki nöronların yani beyin hücrelerinin nasıl çalıştığını görüntülmektedir.
 
İlaçsız ve Kalıcı Bir Çözüm Olarak Neurofeedback

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu’nun tedavi yöntemlerinden biri olan Neurofeedback yöntemi, dikkat sisteminin istenen bölgesinde doğru egzersizler ile gelişme yapılmasına imkan sağlayan bir tedavi yaklaşımıdır. 2012 yılında Amerikan Pediatri Derneği tarafından Dikkat Eksikliği tedavi protokollerinde, ‘Level 1 – Best Support’ yani  ilk sırada tercih edilecek tedavilerden birisi olarak açıklanmıştır. Neurofeedback yöntemi ilaçsız bir uygulamadır. Kişiye dışarıdan elektrik, ilaç ya da başka bir madde verilmeden saçlı deriye yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla, beynin elektriksel aktivitesi ve beyin dalgaları, bilgisayar ekranında görünür hale getirilir  ve kişiye özel oluşturulan çalışma protokolleri ile gelişme hedeflenen beyin bölgesi ile egzersizler uygulanır.  Özellikle ilaç tedavisinden ve yan etkilerinden kaçınan anne babalar ve çocukları için ilk sırada tercih edilen  tedavi yöntemi olan Neurofeedback terapisi, çocukların beyinlerinde bozuk çalışan dikkat yönetim bölgelerinde kalıcı bir gelişme sağlamayı hedefler.


ANNE BABALAR İÇİN ALTIN İPUÇLARI..

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocukların, tedavi programlarının oluşturulmasının yanı sıra yaşam kalitelerinin arttırılmasına yönelik yaşamsal düzenlemelerin de yapılandırılması  son derece önemlidir.  2016 yılında Journal of Attention Disorders’da  yayımlanan araştırma, Amerikan Pediatri Akademisi, Ulusal Uyku Vakfı ve Amerika Tarım Bakanlığı işbirliği ile hazırlanmıştır ve anne babalara rehber olma niteliğindedir. Ayrıca Amerikan WashingtonÜniversitesi’nde yayınlanan araştırmada, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu olan çocukların yaşam kalitesini arttırmaya yönelik  adımların nasıl yapılandırılabileceğinin ayrıntıları  şu şekilde verilmiştir.

Çocuğun Yaşam Kalitesini Arttırmaya Yönelik İpuçları:

1.Anne babalar çocuklarının televizyon karşısında geçirdikleri süreyi sınırlandırmalıdır. Televizyon karşısında geçirilen süre maksimum  1- 2 saat olmalıdır.
2.Fiziksel egzersiz, günlük ritüelin bir parçası haline getirilmelidir. Çocukların günde  en az 1 saat fiziksel aktivitelere zaman ayırması sağlanmalıdır.  
3.Çocuğun beslenme alışkanlığı gözden geçirilmelidir. Özellikle yapay gıda katkı maddelerinin ve tatlandırıcılarının bulunduğu yiyecek ve içeceklerin tüketimi sınırlandırılmalıdır.
4.Çocuğa sağlıklı  bir uyku alışkanlığı kazandırılmalıdır. Yaş grubuna göre değişebilmekle birlikte, çocuğun ihtiyaç duyduğu 9 ila 11 saatlik gece uykusunun alındığından emin olunmalıdır.
5.Çocuğun yaş grubuna bağlı olarak, günlük 7-10 bardak su tüketmesi sağlanmalıdır.

Bütün bu adımlar birbirini tamamlar niteliktedir. Çocuğun televizyon karşısında geçirdiği zamanı kısıtladığımızda, fiziksel egzersiz için zaman dilimi yaratılabilir, fiziksel egzersiz ve sarf edilen efor ile su tüketimini arttırılabilir ve yapılan egzersiz sonrası çocuğun uyku kalitesi artabilir.

Araştırmanın detaylarına şu linkten ulaşabilirsiniz: http://www.american.edu/media/news/20160502-ADHD-And-Healthy-Behaviors.cfm

Risk Sadece Çocuklarda Mı?

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu her ne kadar çocukluk çağının en sık görülen psikiyatrik bozukluklarından birisi olsa da, yetişkinlerde görülme sıklığı %4’ tür. Çocuklardaki yaygınlığının %8 ve ergenlerde %6 olduğunu göz önünde bulundurduğumuzda, yetişkinlerin de  %4’lük  geniş bir  dilimde yer aldığını söyleyebiliriz.       
 
Kings College London, Psikoloji ve Nörobilim Enstitüsü’nün 2016 yılı araştırması, yetişkinlerde, ‘geç başlangıçlı’ Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite  bozukluğuna dikkat çekmiştir. Yetişkinlerin gözlenen Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu’nun %70’inde, çocukluk döneminden gelen ve teşhis edilmemiş bir bozuklukla ilişkili olmayabileceği saptanmıştır. Yani yetişkinlerde görülen Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu semptomları, çocukluk dönemi sonrası başlangıçlı  olabilmektedir.
 
Buz Dağının Görünmeyen Kısmı...

Çocuklarda sıklıkla rastlanan Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, nörogelişimsel bir bozukluk olarak sınıflandırıldığından, yetişkinlerdeki tespit oranının hızlı artışı yanında birçok yeni teori getirmiştir. Geç başlangıçlı Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, çocukluk döneminden bağımsız olmak üzere birçok farklı sebep ve sonuca bağlanmaktadır. İngiltere, Brezilya ve Yeni Zelanda’da yürütülen, JAMA Psychiatry tarafından yayımlanan ikiz çalışmaları, geç başlangıçlı Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu’nun, kişilerin kalıtsal özelliklerinden ziyade sosyal yaşantısındaki komplikasyonlardan ortaya çıkabileceğine dikkat çekmektedir. Ve tüm bu bilimsel gelişmeler ilgili uzmanlara yeni çalışma alanları  açmaktadır.

Ceyda Çolak – Neuro Trainer
Uzman Klinik Psikolog

Facebook Paylaşım Twitter Paylaş Google Plus Paylaşım Pinterest Paylaşım Linkedin Paylaşım Tumbler Paylaş Google Plus Paylaş Yazdır Mail
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

hava durumu HAVA DURUMU
e-gazete E-GAZETE
arşiv HABER ARŞİVİ
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat